← Suuraji fof
Suurah 10109 ayaaji

يونس

Yunus

Jonah

Firoore

Suɓo ɗemngal

1

الٓرۚ تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡحَكِيمِ

Aliflamra tilka ayatu alkitabi alhakeemi

Alif, laam, Raa,[1] ɗeen ko aayeeje deftere ñeñaande ndeen.

2

أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنۡ أَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ رَجُلٖ مِّنۡهُمۡ أَنۡ أَنذِرِ ٱلنَّاسَ وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَنَّ لَهُمۡ قَدَمَ صِدۡقٍ عِندَ رَبِّهِمۡۗ قَالَ ٱلۡكَٰفِرُونَ إِنَّ هَٰذَا لَسَٰحِرٞ مُّبِينٌ

Akana lilnnasi AAajaban an awhayna ila rajulin minhum an anthiri alnnasa wabashshiri allatheena amanoo anna lahum qadama sidqin AAinda rabbihim qala alkafiroona inna hatha lasahirun mubeenun

Kere wonan yimɓe ɓeen kaawasee, fii min wahyii- ma e gorko jeyaaɗo e maɓɓe, won´de : "jeertin yimɓe ɓe? mbeltiniraa gooŋɗinɓe ɓe won´de no woodani ɓe nokku goongaajo ka Joomi maɓɓe? heeeferɓe ɓe mbi : "oo ko mbileejo peeñɗo".

3

إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَۖ مَا مِن شَفِيعٍ إِلَّا مِنۢ بَعۡدِ إِذۡنِهِۦۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ فَٱعۡبُدُوهُۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ

Inna rabbakumu Allahu allathee khalaqa alssamawati waalarda fee sittati ayyamin thumma istawa AAala alAAarshi yudabbiru alamra ma min shafeeAAin illa min baAAdi ithnihi thalikumu Allahu rabbukum faoAAbudoohu afala tathakkaroona

Pellet Joomi mon ko Alla on takɗo kammuuli ɗin e leydi ndin ndeer balɗe jeegoo, refti o fotondiri ka dow Arsi, hombo toppitoo fiyakkuuji ɗin. Alaa woo e tefoowo si wanaa ɓaawo duŋayee makko. Ko on mo'on woni Joomi mooɗon, ndewee mbo. E on ciftorta?

4

إِلَيۡهِ مَرۡجِعُكُمۡ جَمِيعٗاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقًّاۚ إِنَّهُۥ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ لِيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ بِٱلۡقِسۡطِۚ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَهُمۡ شَرَابٞ مِّنۡ حَمِيمٖ وَعَذَابٌ أَلِيمُۢ بِمَا كَانُواْ يَكۡفُرُونَ

Ilayhi marjiAAukum jameeAAan waAAda Allahi haqqan innahu yabdao alkhalqa thumma yuAAeeduhu liyajziya allatheena amanoo waAAamiloo alssalihati bialqisti waallatheena kafaroo lahum sharabun min hameemin waAAathabun aleemun bima kanoo yakfuroona

Ko ka makko woni ruttorde mon on denndaangal, ko fodoore Alla gooŋuɗnde! Ko kaŋko woni fuɗɗude tagoore nde, refti o ruttita nde fii yo o yoɓa ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe e nunɗal. ɓeen heeferɓe kan, hino woodani ɓe njaram immorde e fatayɗam, e lepte muusuɗe sabu ko ɓe laatinoo hiɓe njedda.

5

هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ ٱلشَّمۡسَ ضِيَآءٗ وَٱلۡقَمَرَ نُورٗا وَقَدَّرَهُۥ مَنَازِلَ لِتَعۡلَمُواْ عَدَدَ ٱلسِّنِينَ وَٱلۡحِسَابَۚ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ ذَٰلِكَ إِلَّا بِٱلۡحَقِّۚ يُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ

Huwa allathee jaAAala alshshamsa diyaan waalqamara nooran waqaddarahu manazila litaAAlamoo AAadada alssineena waalhisaba ma khalaqa Allahu thalika illa bialhaqqi yufassilu alayati liqawmin yaAAlamoona

Ko kaŋko woni baɗɗo naange ngen jalbunge e lewru ndun nurɗundu, o eɓɓani ndu jipporɗe fii yo on anndu emmbere duuɓi ɗin e limoore ndeen Alla tagiraani ɗiin si wanaa e goonga. hombo fensitana aayeeje ɗen yimɓe anndooɓe.

6

إِنَّ فِي ٱخۡتِلَٰفِ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ ٱللَّهُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَّقُونَ

Inna fee ikhtilafi allayli waalnnahari wama khalaqa Allahu fee alssamawati waalardi laayatin liqawmin yattaqoona

Hino e luutindirgol jemma e ñalama ngol, e kon ko Alla tagi ka kammuuli e ka leydi, maandeeji wonan´de yimɓe gooŋɗuɓe.

7

إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا وَرَضُواْ بِٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَٱطۡمَأَنُّواْ بِهَا وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَنۡ ءَايَٰتِنَا غَٰفِلُونَ

Inna allatheena la yarjoona liqaana waradoo bialhayati alddunya waitmaannoo biha waallatheena hum AAan ayatina ghafiloona

Ɓen ɓe njoortaaki hawrugol e amen, ɓe mbeltori nguurndam aduna ɗam, ɓe deeƴiri ɗam, e ɓeen welsindiiɓe e aayeeje amen ɗeen,

8

أُوْلَـٰٓئِكَ مَأۡوَىٰهُمُ ٱلنَّارُ بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ

Olaika mawahumu alnnaru bima kanoo yaksiboona

Ɓeen, jaaƴorde maɓɓe nden ko Yiite ngen, sabu ɗuum ko ɓe paggittonoo.

9

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ يَهۡدِيهِمۡ رَبُّهُم بِإِيمَٰنِهِمۡۖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهِمُ ٱلۡأَنۡهَٰرُ فِي جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ

Inna allatheena amanoo waAAamiloo alssalihati yahdeehim rabbuhum bieemanihim tajree min tahtihimu alanharu fee jannati alnnaAAeemi

Pellet, ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe, joomi maɓɓe feewnayɓe e gooŋɗinal maɓɓe ngal. Caatli no ila ley maɓɓe ka aljannaaji dokke.

10

دَعۡوَىٰهُمۡ فِيهَا سُبۡحَٰنَكَ ٱللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمۡ فِيهَا سَلَٰمٞۚ وَءَاخِرُ دَعۡوَىٰهُمۡ أَنِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ

DaAAwahum feeha subhanaka allahumma watahiyyatuhum feeha salamun waakhiru daAAwahum ani alhamdu lillahi rabbi alAAalameena

Noddaandu maɓɓe nder ton, ko "Ya Alla senaade woodaniima", salminaandu maɓɓe ndu toon, ko : "Salaam", [kisal]. Ko woni wattannde noddaandu maɓɓe, ko : "jettoore ngoodanii Alla, Jeyɗo Winndere ndeen".

11

۞وَلَوۡ يُعَجِّلُ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ ٱلشَّرَّ ٱسۡتِعۡجَالَهُم بِٱلۡخَيۡرِ لَقُضِيَ إِلَيۡهِمۡ أَجَلُهُمۡۖ فَنَذَرُ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا فِي طُغۡيَٰنِهِمۡ يَعۡمَهُونَ

Walaw yuAAajjilu Allahu lilnnasi alshsharra istiAAjalahum bialkhayri laqudiya ilayhim ajaluhum fanatharu allatheena la yarjoona liqaana fee tughyanihim yaAAmahoona

Sinno Alla yaccinanayno yimɓe ɓen bone wano o yacciniranta ɓe moƴƴere, lajal maɓɓe ngal timminanteno ɓe. min, ngacca ɓe ɓe tamƴinaaki kawrugol e amen e bewre maɓɓe nde heɓe bumam-bumannoo.

12

وَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ٱلضُّرُّ دَعَانَا لِجَنۢبِهِۦٓ أَوۡ قَاعِدًا أَوۡ قَآئِمٗا فَلَمَّا كَشَفۡنَا عَنۡهُ ضُرَّهُۥ مَرَّ كَأَن لَّمۡ يَدۡعُنَآ إِلَىٰ ضُرّٖ مَّسَّهُۥۚ كَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِلۡمُسۡرِفِينَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ

Waitha massa alinsana alddurru daAAana lijanbihi aw qaAAidan aw qaiman falamma kashafna AAanhu durrahu marra kaan lam yadAAuna ila durrin massahu kathalika zuyyina lilmusrifeena ma kanoo yaAAmaloona

Si lor memii neɗɗaŋke o, o nodda min ɓaŋŋe makko, maa ko jooɗiiɗo, maa ko o dariiɗo. tuma nde min kuñcini mo lor makko o, o feƴƴira wa si o noddaano min e lor memɗo mo. Ko wano noon ɓurtinooɓe ɓeen cuɗiranaa ko ko ɓe ngollaynoo.

13

وَلَقَدۡ أَهۡلَكۡنَا ٱلۡقُرُونَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَمَّا ظَلَمُواْ وَجَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَمَا كَانُواْ لِيُؤۡمِنُواْۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡمُجۡرِمِينَ

Walaqad ahlakna alquroona min qablikum lamma thalamoo wajaathum rusuluhum bialbayyinati wama kanoo liyuminoo kathalika najzee alqawma almujrimeena

Gooŋɗii min kallkiino gire adinooɓe on nde ɓe tooñnoo, nulaaɓe maɓɓe ɓeen ngaddani ɓe ɓanngannduyeeji. ɓe wonaano gooŋɗinooɓe. Ko wana nii min njoɓirta yimɓe bonɓe ɓeen.

14

ثُمَّ جَعَلۡنَٰكُمۡ خَلَـٰٓئِفَ فِي ٱلۡأَرۡضِ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ لِنَنظُرَ كَيۡفَ تَعۡمَلُونَ

Thumma jaAAalnakum khalaifa fee alardi min baAAdihim linanthura kayfa taAAmaloona

Refti min mbaɗi on lomtotooɓe ka leydi ɓaawo maɓɓe, ha min ndaara no ngollirton.

15

وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَاتُنَا بَيِّنَٰتٖ قَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا ٱئۡتِ بِقُرۡءَانٍ غَيۡرِ هَٰذَآ أَوۡ بَدِّلۡهُۚ قُلۡ مَا يَكُونُ لِيٓ أَنۡ أُبَدِّلَهُۥ مِن تِلۡقَآيِٕ نَفۡسِيٓۖ إِنۡ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰٓ إِلَيَّۖ إِنِّيٓ أَخَافُ إِنۡ عَصَيۡتُ رَبِّي عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ

Waitha tutla AAalayhim ayatuna bayyinatin qala allatheena la yarjoona liqaana iti biquranin ghayri hatha aw baddilhu qul ma yakoonu lee an obaddilahu min tilqai nafsee in attabiAAu illa ma yooha ilayya innee akhafu in AAasaytu rabbee AAathaba yawmin AAatheemin

Si aayeeje amen ɓannguɗe ɗeen njanngaama e dow maɓɓe, ɓeen ɓe tamƴinaaki kawrugol e amen mbi'a: "Addu Alqur'aanaare goo hara wanaa ndee ɗoo" maa "wostonde". maaku : haananaa kam nde mi waɗtitira nde immorde e ɓaŋŋe wonkii am. mi jokkataa si wanaa kon ko wahayinaa e am. min miɗo huli si mi yeddii joomi am, lepte ñalaande mawnde".

16

قُل لَّوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا تَلَوۡتُهُۥ عَلَيۡكُمۡ وَلَآ أَدۡرَىٰكُم بِهِۦۖ فَقَدۡ لَبِثۡتُ فِيكُمۡ عُمُرٗا مِّن قَبۡلِهِۦٓۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ

Qul law shaa Allahu ma talawtuhu AAalaykum wala adrakum bihi faqad labithtu feekum AAumuran min qablihi afala taAAqiloona

Maaku : "Sinno Alla muuyuno, mi janngataano nde e dow mooɗon, mi aanndintaande mon kadi. Gooŋɗii mi ñiiɓiino e mooɗon nguurndamado may- re. e on haqqiltaa?".

17

فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوۡ كَذَّبَ بِـَٔايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ

Faman athlamu mimmani iftara AAala Allahi kathiban aw kaththaba biayatihi innahu la yuflihu almujrimoona

Alaa ɓurɗo tooñude haa hewta on pekifindiiɗo fenaande e hoore Alla, maa o yenni aayeeje makko ɗeen. Si ko woni, o malnatah bonɓe ɓen.

18

وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمۡ وَلَا يَنفَعُهُمۡ وَيَقُولُونَ هَـٰٓؤُلَآءِ شُفَعَـٰٓؤُنَا عِندَ ٱللَّهِۚ قُلۡ أَتُنَبِّـُٔونَ ٱللَّهَ بِمَا لَا يَعۡلَمُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ

WayaAAbudoona min dooni Allahi ma la yadurruhum wala yanfaAAuhum wayaqooloona haolai shufaAAaona AAinda Allahi qul atunabbioona Allaha bima la yaAAlamu fee alssamawati wala fee alardi subhanahu wataAAala AAamma yushrikoona

Heɓe ndeewa ga Alla ɗuum ko lorrataa ɓe nafataa ɓe, heɓe mbi'a : "Ko ɗii ɗoo ngoni tefanooj amen ɗi ka Alla". Maaku : "E on njweetoto Alla ko o anndaa ka kammuuli wanaa ka leydi?" Senayee woodanii mo, O toowii gaay e ko ɓe sirkata.

19

وَمَا كَانَ ٱلنَّاسُ إِلَّآ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ فَٱخۡتَلَفُواْۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡ فِيمَا فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ

Wama kana alnnasu illa ommatan wahidatan faikhtalafoo walawla kalimatun sabaqat min rabbika laqudiya baynahum feema feehi yakhtalifoona

Yimɓe ɓe laatanooki si wanaa mofte goote. Ɓe lurri. Sinno wanaa konngol adinoo ngol immorde ka Joomi maa, ñaaweteno hakkunde maɓɓe e ɗuum ko ɓe lurraynoo.

20

وَيَقُولُونَ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ ءَايَةٞ مِّن رَّبِّهِۦۖ فَقُلۡ إِنَّمَا ٱلۡغَيۡبُ لِلَّهِ فَٱنتَظِرُوٓاْ إِنِّي مَعَكُم مِّنَ ٱلۡمُنتَظِرِينَ

Wayaqooloona lawla onzila AAalayhi ayatun min rabbihi faqul innama alghaybu lillahi faintathiroo innee maAAakum mina almuntathireena

Heɓe mbia : "Ko haɗnoo aaya njiippinee e makko immorde ka Joomi makko?" Maaku : "ngannde ko wirnii kon ko Alla woodanii.padee; min komi patɗo wonndude e mo'on".

21

وَإِذَآ أَذَقۡنَا ٱلنَّاسَ رَحۡمَةٗ مِّنۢ بَعۡدِ ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُمۡ إِذَا لَهُم مَّكۡرٞ فِيٓ ءَايَاتِنَاۚ قُلِ ٱللَّهُ أَسۡرَعُ مَكۡرًاۚ إِنَّ رُسُلَنَا يَكۡتُبُونَ مَا تَمۡكُرُونَ

Waitha athaqna alnnasa rahmatan min baAAdi darraa massathum itha lahum makrun fee ayatina quli Allahu asraAAu makran inna rusulana yaktuboona ma tamkuroona

Si minn meeɗinirii yimɓe ɓe yurmeende ɓaawo lorra memnooka ɓe, jaka yoo heɓe mari pewje e aayeeje amen ɗeen. Maaku : "Ko Alla ɓuri yaawude pewjugol". Pellet, Nulaaɓe amen ɓen heɓe mbinnda kon ko pewjoton.

22

هُوَ ٱلَّذِي يُسَيِّرُكُمۡ فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِۖ حَتَّىٰٓ إِذَا كُنتُمۡ فِي ٱلۡفُلۡكِ وَجَرَيۡنَ بِهِم بِرِيحٖ طَيِّبَةٖ وَفَرِحُواْ بِهَا جَآءَتۡهَا رِيحٌ عَاصِفٞ وَجَآءَهُمُ ٱلۡمَوۡجُ مِن كُلِّ مَكَانٖ وَظَنُّوٓاْ أَنَّهُمۡ أُحِيطَ بِهِمۡ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ لَئِنۡ أَنجَيۡتَنَا مِنۡ هَٰذِهِۦ لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلشَّـٰكِرِينَ

Huwa allathee yusayyirukum fee albarri waalbahri hatta itha kuntum fee alfulki wajarayna bihim bireehin tayyibatin wafarihoo biha jaatha reehun AAasifun wajaahumu almawju min kulli makanin wathannoo annahum oheeta bihim daAAawoo Allaha mukhliseena lahu alddeena lain anjaytana min hathihi lanakoonanna mina alshshakireena

Ko kaŋko woni doginoowo on ka njorndi e ka maayo, haa si on wonii ka laaɗe, ɗe ndoknira ɓe henndu laaɓndu, ɓe weltora ndu. Ara e majje henndu bippooru, mollooɗe (bempejje) ɗen ara e maɓɓe immorde e kala baŋŋe, ɓe pellita won´de kamɓe ɓe huɓindaama, ɓe toroo Alla ko ɓe laɓɓinana mo diina kan, [ɓe mbi'a]: "Si a daɗndii amen e ɗum ɗoo, pellet, men laatoday e yettooɓe [ma] ɓeen.

23

فَلَمَّآ أَنجَىٰهُمۡ إِذَا هُمۡ يَبۡغُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّۗ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّمَا بَغۡيُكُمۡ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُمۖ مَّتَٰعَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ ثُمَّ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُكُمۡ فَنُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ

Falamma anjahum itha hum yabghoona fee alardi bighayri alhaqqi ya ayyuha alnnasu innama baghyukum AAala anfusikum mataAAa alhayati alddunya thumma ilayna marjiAAukum fanunabbiokum bima kuntum taAAmaloona

Ɓaawo nde o daɗndi ɓe, e jaka yoo kamɓe heɓe bewira ko leydi ko adaa e goonga. eehey mon yimɓe, ngandee bewre mon nden yantay e woŋkiiji mon. Ko dakamme nguurndam aduna. refti ko ka amen woni rutorde mon, min kaalano on ko laatino hoɗon ngolla.

24

إِنَّمَا مَثَلُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا كَمَآءٍ أَنزَلۡنَٰهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَٱخۡتَلَطَ بِهِۦ نَبَاتُ ٱلۡأَرۡضِ مِمَّا يَأۡكُلُ ٱلنَّاسُ وَٱلۡأَنۡعَٰمُ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَخَذَتِ ٱلۡأَرۡضُ زُخۡرُفَهَا وَٱزَّيَّنَتۡ وَظَنَّ أَهۡلُهَآ أَنَّهُمۡ قَٰدِرُونَ عَلَيۡهَآ أَتَىٰهَآ أَمۡرُنَا لَيۡلًا أَوۡ نَهَارٗا فَجَعَلۡنَٰهَا حَصِيدٗا كَأَن لَّمۡ تَغۡنَ بِٱلۡأَمۡسِۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ

Innama mathalu alhayati alddunya kamain anzalnahu mina alssamai faikhtalata bihi nabatu alardi mimma yakulu alnnasu waalanAAamu hatta itha akhathati alardu zukhrufaha waizzayyanat wathanna ahluha annahum qadiroona AAalayha ataha amruna laylan aw naharan fajaAAalnaha haseedan kaan lam taghna bialamsi kathalika nufassilu alayati liqawmin yatafakkaroona

Nganndee misal nguurndam aduna ɗam, ko wano ndiyam ɗam minn njippini immorde ka kammu, puɗi leydi ndin jillondira e majjam ɗum ko yimɓe e neemoraaɗi ñaamata. Haa si ndi leydi ndi ƴettii cuɗaari mayri ndi cuɗike, yimɓe mayri ɓen jikka won´de ko ɓe hattamɓe (soñugol) e mayri, yami- roore amen ardira e mayri jemma maa ñalorma, minn mbaɗa (puɗi) ɗin soñaaɗi wa si tawii ɗi moƴ- ƴaano hanki mun. Ko wano nii min fensitirta aayeeje ɗe wonan´de yimɓe miijitotooɓe ɓen.

25

وَٱللَّهُ يَدۡعُوٓاْ إِلَىٰ دَارِ ٱلسَّلَٰمِ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ

WaAllahu yadAAoo ila dari alssalami wayahdee man yashao ila siratin mustaqeemin

Alla no nodda on faade e galle kisal, hombo fewna on mo o muyyi faade e laawol pocciingol ngol.

26

۞لِّلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ ٱلۡحُسۡنَىٰ وَزِيَادَةٞۖ وَلَا يَرۡهَقُ وُجُوهَهُمۡ قَتَرٞ وَلَا ذِلَّةٌۚ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ

Lillatheena ahsanoo alhusna waziyadatun wala yarhaqu wujoohahum qatarun wala thillatun olaika ashabu aljannati hum feeha khalidoona

Hino woodani ɓeen moƴƴimɓe (golle) moƴƴere e ɓeydaari. Nduggu hippataa geece maɓɓe ɗen, wanaa kadi koyeera. Ko ɓen woni yimɓe Aljanna ɓen, kamɓe ko ɓe duumotooɓe ton.

27

وَٱلَّذِينَ كَسَبُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ جَزَآءُ سَيِّئَةِۭ بِمِثۡلِهَا وَتَرۡهَقُهُمۡ ذِلَّةٞۖ مَّا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِنۡ عَاصِمٖۖ كَأَنَّمَآ أُغۡشِيَتۡ وُجُوهُهُمۡ قِطَعٗا مِّنَ ٱلَّيۡلِ مُظۡلِمًاۚ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ

Waallatheena kasaboo alssayyiati jazao sayyiatin bimithliha watarhaquhum thillatun ma lahum mina Allahi min AAasimin kaannama oghshiyat wujoohuhum qitaAAan mina allayli muthliman olaika ashabu alnnari hum feeha khalidoona

Ɓeen faggitiiɓe boneeji ɗin, njoɓdi bone ko yeru makko. Koyeera hippay ɓe, Alanaa ɓe immorde ka Alla hay daɗndoowo, A sikkay jeece maɓɓe ɗen ko hippiraa ko taƴontinnde jemma niɓɓutɗo. Ko ɓeen ngoni yimɓe yiite, kamɓe ko luttooɓe toon.

28

وَيَوۡمَ نَحۡشُرُهُمۡ جَمِيعٗا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ مَكَانَكُمۡ أَنتُمۡ وَشُرَكَآؤُكُمۡۚ فَزَيَّلۡنَا بَيۡنَهُمۡۖ وَقَالَ شُرَكَآؤُهُم مَّا كُنتُمۡ إِيَّانَا تَعۡبُدُونَ

Wayawma nahshuruhum jameeAAan thumma naqoolu lillatheena ashrakoo makanakum antum washurakaokum fazayyalna baynahum waqala shurakaohum ma kuntum iyyana taAAbudoona

Ñande min mooɓindirta ɓe denndaangal, refti min mbi'ana ɓene sirkunooɓe : "ngonee e nokku mon, onon e kafidiiɓe mon." min senndindira hakkunde maɓɓe, kafidiiɓe maɓɓe ɓen mbi'a : "wonaa minen ngonoɗon e rewde".

29

فَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدَۢا بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكُمۡ إِن كُنَّا عَنۡ عِبَادَتِكُمۡ لَغَٰفِلِينَ

Fakafa biAllahi shaheedan baynana wabaynakum in kunna AAan AAibadatikum laghafileena

Alla yonii seedee hakkunde amen e mon. Si ko woni, min laatinoke welsindiiɓe ga e dewe mon ɗen.

30

هُنَالِكَ تَبۡلُواْ كُلُّ نَفۡسٖ مَّآ أَسۡلَفَتۡۚ وَرُدُّوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ مَوۡلَىٰهُمُ ٱلۡحَقِّۖ وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ

Hunalika tabloo kullu nafsin ma aslafat waruddoo ila Allahi mawlahumu alhaqqi wadalla AAanhum ma kanoo yaftaroona

Ko ɗon woŋkii kala jarriborte ko ki ardinnoo. ɓe nduttee ka Alla giɗo maɓɓe on ka goonga; ko ɓe ngonnoo e fefindaande kon majjira ɓe.

31

قُلۡ مَن يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ أَمَّن يَمۡلِكُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَمَن يُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَيُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتَ مِنَ ٱلۡحَيِّ وَمَن يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَۚ فَسَيَقُولُونَ ٱللَّهُۚ فَقُلۡ أَفَلَا تَتَّقُونَ

Qul man yarzuqukum mina alssamai waalardi amman yamliku alssamAAa waalabsara waman yukhriju alhayya mina almayyiti wayukhriju almayyita mina alhayyi waman yudabbiru alamra fasayaqooloona Allahu faqul afala tattaqoona

Maaku : "Ko hommbo arsikata on immorde ka kammu e ka leydi? Kaa ko hommbo jeyti nanɗe ɗen e giiɗe ɗen, ko hommbo kadi yaltinta ko wuuri e ndeer ko maayi, o yaltina ka maayi e nder ko wuuri, ko hommbo kadi yiilata fiyaaku on?" ɓe mbi'ay : "Ko Alla". Maaku : "e on kulatah?".

32

فَذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمُ ٱلۡحَقُّۖ فَمَاذَا بَعۡدَ ٱلۡحَقِّ إِلَّا ٱلضَّلَٰلُۖ فَأَنَّىٰ تُصۡرَفُونَ

Fathalikumu Allahu rabbukumu alhaqqu famatha baAAda alhaqqi illa alddalalu faanna tusrafoona

Ko oon ɗoon mo'on Alla, woni jeyɗo on e goonga. Ko holɗum woni ɓaawo goonga si wanaa majjere? Ko honno pirlitirte ɗon?

33

كَذَٰلِكَ حَقَّتۡ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى ٱلَّذِينَ فَسَقُوٓاْ أَنَّهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ

Kathalika haqqat kalimatu rabbika AAala allatheena fasaqoo annahum la yuminoona

Ko wano nii konngol joomi maa ngol jojjiri e hoore yaltuɓe ɗoftaare ɓen :won´de pellet, ɓe ngooŋɗintah.

34

قُلۡ هَلۡ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥۚ قُلِ ٱللَّهُ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ

Qul hal min shurakaikum man yabdao alkhalqa thumma yuAAeeduhu quli Allahu yabdao alkhalqa thumma yuAAeeduhu faanna tufakoona

Maaku : "Hara no e kafidiiɓe mon ɓen oon mb no fuɗɗa tagoore refi o ruttita nde [ɓaawo maayde]?" Maaku :"Ko Alla fuɗɗata tagoore nde refti O ruttita nde Ko honno fefindara ɗon [faade e meere]?"

35

قُلۡ هَلۡ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلۡحَقِّۚ قُلِ ٱللَّهُ يَهۡدِي لِلۡحَقِّۗ أَفَمَن يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلۡحَقِّ أَحَقُّ أَن يُتَّبَعَ أَمَّن لَّا يَهِدِّيٓ إِلَّآ أَن يُهۡدَىٰۖ فَمَا لَكُمۡ كَيۡفَ تَحۡكُمُونَ

Qul hal min shurakaikum man yahdee ila alhaqqi quli Allahu yahdee lilhaqqi afaman yahdee ila alhaqqi ahaqqu an yuttabaAAa amman la yahiddee illa an yuhda fama lakum kayfa tahkumoona

Maaku : "Hara no e kafidiiɓe mon ɓeen on feewnoowo e goonga?" Maaku: "Alla no feewna e goonga. E ko on peewnoowo e goonga ɓuri haandude e jokkeede, kaa ko on mo feewanataa (hoore mon) si wanaa o feewna? Ko heɓi on sifa no ñaawirton?

36

وَمَا يَتَّبِعُ أَكۡثَرُهُمۡ إِلَّا ظَنًّاۚ إِنَّ ٱلظَّنَّ لَا يُغۡنِي مِنَ ٱلۡحَقِّ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا يَفۡعَلُونَ

Wama yattabiAAu aktharuhum illa thannan inna alththanna la yughnee mina alhaqqi shayan inna Allaha AAaleemun bima yafAAaloona

Ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe jokkah si wanah sikke. Pellet sikke ɗen nafataa e goonga kan hay e huunde. Pellet Alla ko gannduɗo ko ɓe ngollata.

37

وَمَا كَانَ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانُ أَن يُفۡتَرَىٰ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَٰكِن تَصۡدِيقَ ٱلَّذِي بَيۡنَ يَدَيۡهِ وَتَفۡصِيلَ ٱلۡكِتَٰبِ لَا رَيۡبَ فِيهِ مِن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ

Wama kana hatha alquranu an yuftara min dooni Allahi walakin tasdeeqa allathee bayna yadayhi watafseela alkitabi la rayba feehi min rabbi alAAalameena

Sellatah ka ndee Alqur'aanaa fefindiree gaanin Alla, si ko woni, ko nde gooŋginnde ko woni yeeso mayre, e fensitunde deftere, sikke alaa e mayre, ko nde immorde ka Jeyɗo winndere nden.

38

أَمۡ يَقُولُونَ ٱفۡتَرَىٰهُۖ قُلۡ فَأۡتُواْ بِسُورَةٖ مِّثۡلِهِۦ وَٱدۡعُواْ مَنِ ٱسۡتَطَعۡتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ

Am yaqooloona iftarahu qul fatoo bisooratin mithlihi waodAAoo mani istataAAtum min dooni Allahi in kuntum sadiqeena

Kaa ɓe mbiat : "o fekindi nde?" Maaku : "ngaddee cortewol(simoore) yeru mayre, noddon kala mo kattanɗon ga Alla, si on laatike gooŋɓe".

39

بَلۡ كَذَّبُواْ بِمَا لَمۡ يُحِيطُواْ بِعِلۡمِهِۦ وَلَمَّا يَأۡتِهِمۡ تَأۡوِيلُهُۥۚ كَذَٰلِكَ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلظَّـٰلِمِينَ

Bal kaththaboo bima lam yuheetoo biAAilmihi walamma yatihim taweeluhu kathalika kaththaba allatheena min qablihim faonthur kayfa kana AAaqibatu alththalimeena

Ko woni, ɓe njeddii ko ɓe kuɓindaaki ganndal mun, [ko ɓe fenniri nde], ko nde tawnoo firo mayre araani ɓe taho. Ko wano non adinooɓe ɓen fennirnoo. Ndaaru ko honno battane tooñooɓe ɓen wa'unoo.

40

وَمِنۡهُم مَّن يُؤۡمِنُ بِهِۦ وَمِنۡهُم مَّن لَّا يُؤۡمِنُ بِهِۦۚ وَرَبُّكَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُفۡسِدِينَ

Waminhum man yuminu bihi waminhum man la yuminu bihi warabbuka aAAlamu bialmufsideena

No e maɓɓe gooŋɗinɗo nde, no e maɓɓe kadi mo gooŋɗinaa nde. Ko Joomi maa ɓuri anndude bonnooɓe ɓeen.

41

وَإِن كَذَّبُوكَ فَقُل لِّي عَمَلِي وَلَكُمۡ عَمَلُكُمۡۖ أَنتُم بَرِيٓـُٔونَ مِمَّآ أَعۡمَلُ وَأَنَا۠ بَرِيٓءٞ مِّمَّا تَعۡمَلُونَ

Wain kaththabooka faqul lee AAamalee walakum AAamalukum antum bareeoona mimma aAAmalu waana bareeon mimma taAAmaloona

Si ɓe njeddii ma, maaku : "No woodani kam (njoɓdi) golle am, no woodani on (njoɓdi) golle mon. Onon ko on hisɓe ko mi gollata, min kadi ko mi kisɗo ko ngolloton".

42

وَمِنۡهُم مَّن يَسۡتَمِعُونَ إِلَيۡكَۚ أَفَأَنتَ تُسۡمِعُ ٱلصُّمَّ وَلَوۡ كَانُواْ لَا يَعۡقِلُونَ

Waminhum man yastamiAAoona ilayka afaanta tusmiAAu alssumma walaw kanoo la yaAAqiloona

No e maɓɓe ɓeen heɗotooɓe ma. E ko annannta faaɗu ɓe ɓeen, hay tawii ɓe haqqiltah?

43

وَمِنۡهُم مَّن يَنظُرُ إِلَيۡكَۚ أَفَأَنتَ تَهۡدِي ٱلۡعُمۡيَ وَلَوۡ كَانُواْ لَا يُبۡصِرُونَ

Waminhum man yanthuru ilayka afaanta tahdee alAAumya walaw kanoo la yubsiroona

ino e maɓɓe on ndaaroowo ma. e ko aan fewnata bumɗo oon, hay si wonii ɓe nji'atah?

44

إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَظۡلِمُ ٱلنَّاسَ شَيۡـٔٗا وَلَٰكِنَّ ٱلنَّاسَ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ

Inna Allaha la yathlimu alnnasa shayan walakinna alnnasa anfusahum yathlimoona

Pellet Alla tooñirta yimɓe ɓeen huunde, ko woni, ko yimɓe ɓe tooñata ko'e muen.

45

وَيَوۡمَ يَحۡشُرُهُمۡ كَأَن لَّمۡ يَلۡبَثُوٓاْ إِلَّا سَاعَةٗ مِّنَ ٱلنَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيۡنَهُمۡۚ قَدۡ خَسِرَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِلِقَآءِ ٱللَّهِ وَمَا كَانُواْ مُهۡتَدِينَ

Wayawma yahshuruhum kaan lam yalbathoo illa saAAatan mina alnnahari yataAAarafoona baynahum qad khasira allatheena kaththaboo biliqai Allahi wama kanoo muhtadeena

Ñande o mooɓoyta ɓe, wa'ata kona si ɓe ñiiɓaano si wanaa sa'a gooto e ñalawma, heɓe nganndandira hakkunde maɓɓe. Gooŋɗii ɓeen yedduɓe kawral Alla ngal sooyii, ɓe ngonaano feewɓe.

46

وَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعۡضَ ٱلَّذِي نَعِدُهُمۡ أَوۡ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ ثُمَّ ٱللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا يَفۡعَلُونَ

Waimma nuriyannaka baAAda allathee naAAiduhum aw natawaffayannaka failayna marjiAAuhum thumma Allahu shaheedun AAala ma yafAAaloona

Si min kollii ma yoga e ko ko min podaniɓe, maa ɗuum min ƴettitii ma, (fow e mun), ko faade ka amen woni ruttorde maɓɓe. refti Alla ko ceediiɗo e ko ɓe ngollata ko.

47

وَلِكُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولٞۖ فَإِذَا جَآءَ رَسُولُهُمۡ قُضِيَ بَيۡنَهُم بِٱلۡقِسۡطِ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ

Walikulli ommatin rasoolun faitha jaa rasooluhum qudiya baynahum bialqisti wahum la yuthlamoona

Hino woodani mofte kala nulaaɗo. Si nulaaɗo maɓɓe on arii, ñaawiree hakkunde maɓɓe nuunɗal, kamɓe ɓe tooñetaake.

48

وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلۡوَعۡدُ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ

Wayaqooloona mata hatha alwaAAdu in kuntum sadiqeena

Heɓe mbi'a: "Ko honnde tuma woni ndee fodoore, si on laatike gooŋguɓe?"

49

قُل لَّآ أَمۡلِكُ لِنَفۡسِي ضَرّٗا وَلَا نَفۡعًا إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُۗ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌۚ إِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ فَلَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ سَاعَةٗ وَلَا يَسۡتَقۡدِمُونَ

Qul la amliku linafsee darran wala nafAAan illa ma shaa Allahu likulli ommatin ajalun itha jaa ajaluhum fala yastakhiroona saAAatan wala yastaqdimoona

Maaku : "mi waawanaa hoore am lorra wanaa nafa si wanaa ko Alla muuyi. Hino woodani mofte kala lajal. Si lajal maɓɓe ngal arii, ɓe neeɓnirantaake saa'a ɓe ngardinantaake kadi".

50

قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِنۡ أَتَىٰكُمۡ عَذَابُهُۥ بَيَٰتًا أَوۡ نَهَارٗا مَّاذَا يَسۡتَعۡجِلُ مِنۡهُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ

Qul araaytum in atakum AAathabuhu bayatan aw naharan matha yastaAAjilu minhu almujrimoona

Maaku : "kaalaneekam, si lepte makko ɗe ngarii e mon jemma maa ñalawma, ko holɗum bonɓe ɓe hawjiranta ɗe?"

51

أَثُمَّ إِذَا مَا وَقَعَ ءَامَنتُم بِهِۦٓۚ ءَآلۡـَٰٔنَ وَقَدۡ كُنتُم بِهِۦ تَسۡتَعۡجِلُونَ

Athumma itha ma waqaAAa amantum bihi alana waqad kuntum bihi tastaAAjiloona

E ko tuma ɗe yani ngooŋɗin ton ɗe? e ko jooni noon, gooŋɗii on laatinoke heñaniiɓe ɗum?

52

ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ ذُوقُواْ عَذَابَ ٱلۡخُلۡدِ هَلۡ تُجۡزَوۡنَ إِلَّا بِمَا كُنتُمۡ تَكۡسِبُونَ

Thumma qeela lillatheena thalamoo thooqoo AAathaba alkhuldi hal tujzawna illa bima kuntum taksiboona

Refti tooñɓe ɓen mbi'anee : "meeɗee lepte luttugol. hara on njoɓete si wanaa kon ngonnoɗon e faggitaade?"

53

۞وَيَسۡتَنۢبِـُٔونَكَ أَحَقٌّ هُوَۖ قُلۡ إِي وَرَبِّيٓ إِنَّهُۥ لَحَقّٞۖ وَمَآ أَنتُم بِمُعۡجِزِينَ

Wayastanbioonaka ahaqqun huwa qul ee warabbee innahu lahaqqun wama antum bimuAAjizeena

Heɓe kabrino maa : "ɗuum ko goonga?" maaku : "Ko non, mi wooɗndirii joomi am, pellet ko ɗe goonga. on ngonaani roŋkinooɓe".

54

وَلَوۡ أَنَّ لِكُلِّ نَفۡسٖ ظَلَمَتۡ مَا فِي ٱلۡأَرۡضِ لَٱفۡتَدَتۡ بِهِۦۗ وَأَسَرُّواْ ٱلنَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُاْ ٱلۡعَذَابَۖ وَقُضِيَ بَيۡنَهُم بِٱلۡقِسۡطِ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ

Walaw anna likulli nafsin thalamat ma fee alardi laiftadat bihi waasarroo alnnadamata lamma raawoo alAAathaba waqudiya baynahum bialqisti wahum la yuthlamoona

Sinno tabitanno kala woŋkii tooñki jeyno ko woni leydi, ki sottorayno ɗum. ɓe cuuɗi nimse ɗeen ɓaawo nde ɓe nji'i lepte ɗe. ñaawiree hakkunde maɓɓe nuunɗal, kamɓe ɓe tooñetaake.

55

أَلَآ إِنَّ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۗ أَلَآ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ

Ala inna lillahi ma fee alssamawati waalardi ala inna waAAda Allahi haqqun walakinna aktharahum la yaAAlamoona

Ngandee ko Alla woodani ko woni ka kammuuli e ka leydi. Ngandee pellet, fodoore Alla nde ko goonga. Kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe he ɓe nganndaa.

56

هُوَ يُحۡيِۦ وَيُمِيتُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ

Huwa yuhyee wayumeetu wailayhi turjaAAoona

Kaŋko Hombo wuurna hombo wara; ko faade ka makko nduttoteɗon.

57

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدۡ جَآءَتۡكُم مَّوۡعِظَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَشِفَآءٞ لِّمَا فِي ٱلصُّدُورِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٞ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ

Ya ayyuha alnnasu qad jaatkum mawAAithatun min rabbikum washifaon lima fee alssudoori wahudan warahmatun lilmumineena

Eehey mon yimɓe, gooŋɗii waaju arii e mon immorde e Joomi mon, e lekki fii (ñabbuuji) ko woni e ɓerɗe, e peewal, e yurmeende wonannan´de gooŋɗinɓe ɓe.

58

قُلۡ بِفَضۡلِ ٱللَّهِ وَبِرَحۡمَتِهِۦ فَبِذَٰلِكَ فَلۡيَفۡرَحُواْ هُوَ خَيۡرٞ مِّمَّا يَجۡمَعُونَ

Qul bifadli Allahi wabirahmatihi fabithalika falyafrahoo huwa khayrun mimma yajmaAAoona

Maaku : "[Ko addan-mi on kon] ko ɓural Alla e yurmeende makko; yo ɓe mbeltor ɗum ɗon. Ko ɗuum ɓuri moƴƴude ko ɓe mooɓata".

59

قُلۡ أَرَءَيۡتُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ لَكُم مِّن رِّزۡقٖ فَجَعَلۡتُم مِّنۡهُ حَرَامٗا وَحَلَٰلٗا قُلۡ ءَآللَّهُ أَذِنَ لَكُمۡۖ أَمۡ عَلَى ٱللَّهِ تَفۡتَرُونَ

Qul araaytum ma anzala Allahu lakum min rizqin fajaAAaltum minhu haraman wahalalan qul allahu athina lakum am AAala Allahi taftaroona

Maaku : "kaalaneekam, ɗuum ko Alla jippinani on e arsike, mbaɗɗɗon e mun ko harmi e ko dagii? -maaku : "Ko Alla duŋanii on? kaa ko e Alla pekintoɗon (penaale)?"

60

وَمَا ظَنُّ ٱلَّذِينَ يَفۡتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَشۡكُرُونَ

Wama thannu allatheena yaftaroona AAala Allahi alkathiba yawma alqiyamati inna Allaha lathoo fadlin AAala alnnasi walakinna aktharahum la yashkuroona

Ko holɗuum woni sikke ɓeen fekindotooɓe fenaande e Alla, Ñande Darngal? Pellet, Alla ko Joom ɓural e dow yimɓe ɓen. Kono ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe njettatah (dokkem ɗe).

61

وَمَا تَكُونُ فِي شَأۡنٖ وَمَا تَتۡلُواْ مِنۡهُ مِن قُرۡءَانٖ وَلَا تَعۡمَلُونَ مِنۡ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيۡكُمۡ شُهُودًا إِذۡ تُفِيضُونَ فِيهِۚ وَمَا يَعۡزُبُ عَن رَّبِّكَ مِن مِّثۡقَالِ ذَرَّةٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِي ٱلسَّمَآءِ وَلَآ أَصۡغَرَ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكۡبَرَ إِلَّا فِي كِتَٰبٖ مُّبِينٍ

Wama takoonu fee shanin wama tatloo minhu min quranin wala taAAmaloona min AAamalin illa kunna AAalaykum shuhoodan ith tufeedoona feehi wama yaAAzubu AAan rabbika min mithqali tharratin fee alardi wala fee alssamai wala asghara min thalika wala akbara illa fee kitabin mubeenun

A wonatah e fiyaaku, a janngataa e mayre e janngannde (alqur'aana), on ngollataa e gollal si wanaa minn ngoonat seediiɓe e mooɗon tuma nde ngonoton e mun. Wirnotaako gaay e joomi maa yeru abbere jarra, wonaa ka leydi wonaa ka kam- mu; wonaa ko ɓuri ɗum famɗude, wonaa ko ɓuri mawnude si wonaa no e ndeer deftere ɓanngunde.(feeñnde)..

62

أَلَآ إِنَّ أَوۡلِيَآءَ ٱللَّهِ لَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ

Ala inna awliyaa Allahi la khawfun AAalayhim wala hum yahzanoona

Nganndee yimɓe Alla ɓe, kulol alanaa ɓe, ɓe ngonah sunoytooɓe.

63

ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ

Allatheena amanoo wakanoo yattaqoona

Ɓeen gooŋɗinɓe, ɓe ngoni hulooɓe [Alla].

64

لَهُمُ ٱلۡبُشۡرَىٰ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۚ لَا تَبۡدِيلَ لِكَلِمَٰتِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ

Lahumu albushra fee alhayati alddunya wafee alakhirati la tabdeela likalimati Allahi thalika huwa alfawzu alAAatheemu

Hino woodani ɓe welo-welo ka nguurndam aduna e ka laakara. - Alaa bayloowo konnguɗi Alla ɗin -. Ko ɗum woni malal mawngal.

65

وَلَا يَحۡزُنكَ قَوۡلُهُمۡۘ إِنَّ ٱلۡعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًاۚ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ

Wala yahzunka qawluhum inna alAAizzata lillahi jameeAAan huwa alssameeAAu alAAaleemu

Wota konngol maɓɓe sunine. Pellet, teddungal ngal denndaangal ko Alla woodani. Ko kaŋko woni Nanoowo, gannduɗo.

66

أَلَآ إِنَّ لِلَّهِ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِۗ وَمَا يَتَّبِعُ ٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ شُرَكَآءَۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَإِنۡ هُمۡ إِلَّا يَخۡرُصُونَ

Ala inna lillahi man fee alssamawati waman fee alardi wama yattabiAAu allatheena yadAAoona min dooni Allahi shurakaa in yattabiAAoona illa alththanna wain hum illa yakhrusoona

Nganndee ko Alla heeranii ɓeen wonɓe ka kammuuli e ɓeen wonɓe ka leydi. eko ɓeen noddooɓe gah Alla njokkaani e kafidiiɓe? ɓe jokkaani si wonaa sikke, ɓe ngoonaani si wonaa fenooɓe.

67

هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ لِتَسۡكُنُواْ فِيهِ وَٱلنَّهَارَ مُبۡصِرًاۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَسۡمَعُونَ

Huwa allathee jaAAala lakumu allayla litaskunoo feehi waalnnahara mubsiran inna fee thalika laayatin liqawmin yasmaAAoona

Ko Kaŋko woni baɗanɗo on jemma on fii yo on ndeeƴ e maako, e ñalawma on jii'rɗo. Pellet, wonii e ɗum maandeeji wonann´de yimɓe nanooɓe.

68

قَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ وَلَدٗاۗ سُبۡحَٰنَهُۥۖ هُوَ ٱلۡغَنِيُّۖ لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ إِنۡ عِندَكُم مِّن سُلۡطَٰنِۭ بِهَٰذَآۚ أَتَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ

Qaloo ittakhatha Allahu waladan subhanahu huwa alghaniyyu lahu ma fee alssamawati wama fee alardi in AAindakum min sultanin bihatha ataqooloona AAala Allahi ma la taAAlamoona

Ɓe mbi'i : "Alla jogitike ɓiɗɗo". Senaade woodanii mo! Ko Kaŋko woni galo jon diɗiiɗo on. Hino woodani mo ɗuum ko woni ka kammuuli e ɗuum ko woni ka leydi; alanah on cemmbe e ɗuum. E on wowlay Alla ko on nganndaa?

69

قُلۡ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَفۡتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَ لَا يُفۡلِحُونَ

Qul inna allatheena yaftaroona AAala Allahi alkathiba la yuflihoona

Maaku: "Pellet, ɓeen fekindotooɓe fenaande e Alla ɓe maletaake".

70

مَتَٰعٞ فِي ٱلدُّنۡيَا ثُمَّ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ ثُمَّ نُذِيقُهُمُ ٱلۡعَذَابَ ٱلشَّدِيدَ بِمَا كَانُواْ يَكۡفُرُونَ

MataAAun fee alddunya thumma ilayna marjiAAuhum thumma nutheequhumu alAAathaba alshshadeeda bima kanoo yakfuroona

Ko dakamme ka aduna, refti ko ka amen woni ruttorde maɓɓe nde refti min meeɗina ɓe lepte cattuɗe ɗen sabu ko ɓe njeddiraynoo ko.

71

۞وَٱتۡلُ عَلَيۡهِمۡ نَبَأَ نُوحٍ إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِۦ يَٰقَوۡمِ إِن كَانَ كَبُرَ عَلَيۡكُم مَّقَامِي وَتَذۡكِيرِي بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ فَعَلَى ٱللَّهِ تَوَكَّلۡتُ فَأَجۡمِعُوٓاْ أَمۡرَكُمۡ وَشُرَكَآءَكُمۡ ثُمَّ لَا يَكُنۡ أَمۡرُكُمۡ عَلَيۡكُمۡ غُمَّةٗ ثُمَّ ٱقۡضُوٓاْ إِلَيَّ وَلَا تُنظِرُونِ

Waotlu AAalayhim nabaa noohin ith qala liqawmihi ya qawmi in kana kabura AAalaykum maqamee watathkeeree biayati Allahi faAAala Allahi tawakkaltu faajmiAAoo amrakum washurakaakum thumma la yakun amrukum AAalaykum ghummatan thumma iqdoo ilayya wala tunthirooni

Janngan ɓe kabaaru Nuuhu, tuma nde o maakan-no yimɓe makko ɓen: "Ko onon yo yimɓe, si tawii ñiiɓugol am (hakkunde mon) mawnii e mon, e baa- jorgol lam Aayeeje Alla ɗe, ko e Alla woni ko mi fawii. Haray pellitee fiyaaku mon on, e kafidiiɓe mon ɓeen. refti wota fiyaaku mon on wonan on ko mugii. refti pewjanon kam (ko paalaɗon), wota on neeɓtinanam.

72

فَإِن تَوَلَّيۡتُمۡ فَمَا سَأَلۡتُكُم مِّنۡ أَجۡرٍۖ إِنۡ أَجۡرِيَ إِلَّا عَلَى ٱللَّهِۖ وَأُمِرۡتُ أَنۡ أَكُونَ مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ

Fain tawallaytum fama saaltukum min ajrin in ajriya illa AAala Allahi waomirtu an akoona mina almuslimeena

Si on nduŋtiima, mi lamndaaki on njoɓdi, njoɓdi am ndi wonaani si wonaa ka Alla. mi yamiraama nde mi laatotoo e jebbiliiɓe ɓeen".

73

فَكَذَّبُوهُ فَنَجَّيۡنَٰهُ وَمَن مَّعَهُۥ فِي ٱلۡفُلۡكِ وَجَعَلۡنَٰهُمۡ خَلَـٰٓئِفَ وَأَغۡرَقۡنَا ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَاۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُنذَرِينَ

Fakaththaboohu fanajjaynahu waman maAAahu fee alfulki wajaAAalnahum khalaifa waaghraqna allatheena kaththaboo biayatina faonthur kayfa kana AAaqibatu almunthareena

Ɓe njeddi mo. minn daɗndi mo kaŋko e wondiiɓe makko ɓeen ka laana. min mbaɗi ɓe lomtotooɓe (e leydi). min njooli ɓeen yeddunooɓe Aayeeje amen ɗen. Ndaar ko honno battane jertinaaɓe (salii) ɓeen waɗi.

74

ثُمَّ بَعَثۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِۦ رُسُلًا إِلَىٰ قَوۡمِهِمۡ فَجَآءُوهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَمَا كَانُواْ لِيُؤۡمِنُواْ بِمَا كَذَّبُواْ بِهِۦ مِن قَبۡلُۚ كَذَٰلِكَ نَطۡبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلۡمُعۡتَدِينَ

Thumma baAAathna min baAAdihi rusulan ila qawmihim fajaoohum bialbayyinati fama kanoo liyuminoo bima kaththaboo bihi min qablu kathalika natbaAAu AAala quloobi almuAAtadeena

Refti minn immini ɓaawo makko nulaaɓe haa e yimɓe maɓɓe ɓen. Ɓe ngaddani ɓe ɓanngannduyeeji. Ɓe ngonaano gooŋɗinooɓe sabu ko njeddiri ɗuum ko ko adii. Ko wano nii min notirta e ɓerɗe ɓeen jaggituɓe.(yawtuɓe keeri).

75

ثُمَّ بَعَثۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِم مُّوسَىٰ وَهَٰرُونَ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ بِـَٔايَٰتِنَا فَٱسۡتَكۡبَرُواْ وَكَانُواْ قَوۡمٗا مُّجۡرِمِينَ

Thumma baAAathna min baAAdihim moosa waharoona ila firAAawna wamalaihi biayatina faistakbaroo wakanoo qawman mujrimeena

Refti minn immini ɓaawo maɓɓe Muusaa e Haaruuna haa e Fir'awna e mbatu mun, won`dude e Aayeeje amen ɗen. Ɓe mawnikini, ɓe ngoni yimɓe bonɓe.

76

فَلَمَّا جَآءَهُمُ ٱلۡحَقُّ مِنۡ عِندِنَا قَالُوٓاْ إِنَّ هَٰذَا لَسِحۡرٞ مُّبِينٞ

Falamma jaahumu alhaqqu min AAindina qaloo inna hatha lasihrun mubeenun

Nde goonga kan ari e maɓɓe immorde e amen, ɓe mb'i : "ɗum ɗoo ko mbilewu peeñngu".

77

قَالَ مُوسَىٰٓ أَتَقُولُونَ لِلۡحَقِّ لَمَّا جَآءَكُمۡۖ أَسِحۡرٌ هَٰذَا وَلَا يُفۡلِحُ ٱلسَّـٰحِرُونَ

Qala moosa ataqooloona lilhaqqi lamma jaakum asihrun hatha wala yuflihu alssahiroona

Muusaa maaki: "E on mbi'anay goonga kan tuma ka ari e mon : E nee ko mbilewu nii? Hara le wiljuɓe ɓen maletaake".

78

قَالُوٓاْ أَجِئۡتَنَا لِتَلۡفِتَنَا عَمَّا وَجَدۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَا وَتَكُونَ لَكُمَا ٱلۡكِبۡرِيَآءُ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا نَحۡنُ لَكُمَا بِمُؤۡمِنِينَ

Qaloo ajitana litalfitana AAamma wajadna AAalayhi abaana watakoona lakuma alkibriyao fee alardi wama nahnu lakuma bimumineena

Ɓe mbi'i : "E a ar e amen fii yo a yiltu amen e ko min tawri ko baabiraaɓe amen ɓe, mawngu ngun laatano on onon ɗiɗo ka leydi? Minen min ngonaani gooŋɗinooɓe on".

79

وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ ٱئۡتُونِي بِكُلِّ سَٰحِرٍ عَلِيمٖ

Waqala firAAawnu itoonee bikulli sahirin AAaleemin

Fir'awna wi'i : "ngaddanee kam kala bileejo agannduɗo".

80

فَلَمَّا جَآءَ ٱلسَّحَرَةُ قَالَ لَهُم مُّوسَىٰٓ أَلۡقُواْ مَآ أَنتُم مُّلۡقُونَ

Falamma jaa alssaharatu qala lahum moosa alqoo ma antum mulqoona

Nde wileeɓe ɓeen ngarnoo, Muusaa maakani ɓe : "Bugee(mberne) ko bugotoɗon kon".

81

فَلَمَّآ أَلۡقَوۡاْ قَالَ مُوسَىٰ مَا جِئۡتُم بِهِ ٱلسِّحۡرُۖ إِنَّ ٱللَّهَ سَيُبۡطِلُهُۥٓ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُصۡلِحُ عَمَلَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ

Falamma alqaw qala moosa ma jitum bihi alssihru inna Allaha sayubtiluhu inna Allaha la yuslihu AAamala almufsideena

Tuma nde ɓe buginoo, Muusaa maaki : "Kon ko ngadduɗon ko ko mbilewu, pellet, Alla bonnay ɗum. Pellet, Alla moƴƴintah golle bonnooɓe ɓeen".

82

وَيُحِقُّ ٱللَّهُ ٱلۡحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡمُجۡرِمُونَ

Wayuhiqqu Allahu alhaqqa bikalimatihi walaw kariha almujrimoona

Alla no tabintinira Goonga kan Konnguɗi makko ɗin, hay si bonɓe ɓen ngañii.

83

فَمَآ ءَامَنَ لِمُوسَىٰٓ إِلَّا ذُرِّيَّةٞ مِّن قَوۡمِهِۦ عَلَىٰ خَوۡفٖ مِّن فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِمۡ أَن يَفۡتِنَهُمۡۚ وَإِنَّ فِرۡعَوۡنَ لَعَالٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَإِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلۡمُسۡرِفِينَ

Fama amana limoosa illa thurriyyatun min qawmihi AAala khawfin min firAAawna wamalaihim an yaftinahum wainna firAAawna laAAalin fee alardi wainnahu lamina almusrifeena

Gooŋɗinaano Muusaa si wanaa geñngol( ɓesngu)e yimɓe makko ɓen, sabu kulol Fir'awna e mbatu maɓɓe ngun, nde ɓe fitinta ɓe. Pellet, Fir'awna ko townintinooɗo ka leydi, pellet, ko e fantimɓe ɓen o jeyaa.

84

وَقَالَ مُوسَىٰ يَٰقَوۡمِ إِن كُنتُمۡ ءَامَنتُم بِٱللَّهِ فَعَلَيۡهِ تَوَكَّلُوٓاْ إِن كُنتُم مُّسۡلِمِينَ

Waqala moosa ya qawmi in kuntum amantum biAllahi faAAalayhi tawakkaloo in kuntum muslimeena

Muusaa maaki: "Eehey mon yimɓe am, si on laatike goosɗinɓe Alla, haray ko e Makko pawotoɗon si on laatike jebbiliiɓe".

85

فَقَالُواْ عَلَى ٱللَّهِ تَوَكَّلۡنَا رَبَّنَا لَا تَجۡعَلۡنَا فِتۡنَةٗ لِّلۡقَوۡمِ ٱلظَّـٰلِمِينَ

Faqaloo AAala Allahi tawakkalna rabbana la tajAAalna fitnatan lilqawmi alththalimeena

Ɓe mb'i : "Ko e Alla min koolori. Joomi amen, wota waɗ amen fitina wonan´de tooñooɓe ɓeen.

86

وَنَجِّنَا بِرَحۡمَتِكَ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ

Wanajjina birahmatika mina alqawmi alkafireena

Daɗndiraa men yurmeende maa nden e yimɓe heeferɓe ɓeen".

87

وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰ وَأَخِيهِ أَن تَبَوَّءَا لِقَوۡمِكُمَا بِمِصۡرَ بُيُوتٗا وَٱجۡعَلُواْ بُيُوتَكُمۡ قِبۡلَةٗ وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ

Waawhayna ila moosa waakheehi an tabawwaa liqawmikuma bimisra buyootan waijAAaloo buyootakum qiblatan waaqeemoo alssalata wabashshiri almumineena

Min wahayini faade e Muusaa e neene-gooto makko on, won´de: "njippinee yimɓe mon ɓen Misra e cuuɗi, mbaɗon cuuɗi mon ɗin fewtuɗi (qibla), ñiiɓnon julde nden. mbeltinaa gooŋɗiinɓe ɓen".

88

وَقَالَ مُوسَىٰ رَبَّنَآ إِنَّكَ ءَاتَيۡتَ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَأَهُۥ زِينَةٗ وَأَمۡوَٰلٗا فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّواْ عَن سَبِيلِكَۖ رَبَّنَا ٱطۡمِسۡ عَلَىٰٓ أَمۡوَٰلِهِمۡ وَٱشۡدُدۡ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ فَلَا يُؤۡمِنُواْ حَتَّىٰ يَرَوُاْ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَلِيمَ

Waqala moosa rabbana innaka atayta firAAawna wamalaahu zeenatan waamwalan fee alhayati alddunya rabbana liyudilloo AAan sabeelika rabbana itmis AAala amwalihim waoshdud AAala quloobihim fala yuminoo hatta yarawoo alAAathaba alaleema

Muusaa maaki: "Joomi amen, A okkii Fir'awna e mbatu mum ngu cuɗaari e jawɗeele ka nguurndam aduna, Joomi amen, fii yo ɓe majjin gaay e laawol Maa ngol. Joomi amen, mehu(momtu) jawɗeele maɓɓe ɗen, uddaa ɓerɗe maɓɓe ɗen, hara ɓe ngooŋɗintaa haa ɓe nji'a lepte muusɗe ɗeen".

89

قَالَ قَدۡ أُجِيبَت دَّعۡوَتُكُمَا فَٱسۡتَقِيمَا وَلَا تَتَّبِعَآنِّ سَبِيلَ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ

Qala qad ojeebat daAAwatukuma faistaqeema wala tattabiAAanni sabeela allatheena la yaAAlamoona

O daali: "Gooŋɗii toraare mon nden jaabinaama. Ñiiɓee (e diina), wota on njokku laawol ɓeen ɓe nganndaa".

90

۞وَجَٰوَزۡنَا بِبَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ ٱلۡبَحۡرَ فَأَتۡبَعَهُمۡ فِرۡعَوۡنُ وَجُنُودُهُۥ بَغۡيٗا وَعَدۡوًاۖ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَدۡرَكَهُ ٱلۡغَرَقُ قَالَ ءَامَنتُ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱلَّذِيٓ ءَامَنَتۡ بِهِۦ بَنُوٓاْ إِسۡرَـٰٓءِيلَ وَأَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ

Wajawazna bibanee israeela albahra faatbaAAahum firAAawnu wajunooduhu baghyan waAAadwan hatta itha adrakahu algharaqu qala amantu annahu la ilaha illa allathee amanat bihi banoo israeela waana mina almuslimeena

Min lummbini ɓiɗɓe Israa'iila ɓen maayo ngon. Fir'awna konu mun ngun njokkitiri ɓe bewre e jaggitere. Haa nde joolagol ngol hewtitii mo, o wi'i: "mi gooŋɗinii won´de deweteeɗo Alla si wonaa on mo ɓiɗɓe Israa'iila ɓen ngooŋɗini. min ko mi jeyaaɗo e jebbiliiɓe ɓeen".(juulɓe ɓe).

91

ءَآلۡـَٰٔنَ وَقَدۡ عَصَيۡتَ قَبۡلُ وَكُنتَ مِنَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ

Alana waqad AAasayta qablu wakunta mina almufsideena

E ko jooni non? Gooŋɗii a yeddiino ko ado, njeyaya-ɗaa e bonnooɓe ɓeen.

92

فَٱلۡيَوۡمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنۡ خَلۡفَكَ ءَايَةٗۚ وَإِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلنَّاسِ عَنۡ ءَايَٰتِنَا لَغَٰفِلُونَ

Faalyawma nunajjeeka bibadanika litakoona liman khalfaka ayatan wainna katheeran mina alnnasi AAan ayatina laghafiloona

Hannde minn daɗdnirte ɓanndu maa ndun, fii yo a wonan ɓeen arooɓe ɓaawo maaɗa tasakuyee. Pellet, ko ɗuuɗi e yimɓe ɓen gaay e aayeeje amen ɗen ko welsindiiɓe.

93

وَلَقَدۡ بَوَّأۡنَا بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ مُبَوَّأَ صِدۡقٖ وَرَزَقۡنَٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ فَمَا ٱخۡتَلَفُواْ حَتَّىٰ جَآءَهُمُ ٱلۡعِلۡمُۚ إِنَّ رَبَّكَ يَقۡضِي بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ

Walaqad bawwana banee israeela mubawwaa sidqin warazaqnahum mina alttayyibati fama ikhtalafoo hatta jaahumu alAAilmu inna rabbaka yaqdee baynahum yawma alqiyamati feema kanoo feehi yakhtalifoona

Gooŋɗii minn weernii ɓiɗɓe Israa'iila ɓen weerde teddunde, min arsike ɓe immorde e laaɓuɗi. Ɓe lurraali haa nde ganndal ngal ari e maɓɓe. Pellet, Joomi maa ñaawoya hakkunde maɓɓe Ñande Darngal, e kon ko ɓe luutondiraynoo e muuɗum.

94

فَإِن كُنتَ فِي شَكّٖ مِّمَّآ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ فَسۡـَٔلِ ٱلَّذِينَ يَقۡرَءُونَ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِكَۚ لَقَدۡ جَآءَكَ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡمُمۡتَرِينَ

Fain kunta fee shakkin mimma anzalnna ilayka faisali allatheena yaqraoona alkitaba min qablika laqad jaaka alhaqqu min rabbika fala takoonanna mina almumtareena

Si a wonii e sikkitaare e ɗuum ko min njippinii e maaɗa, lanndii ɓen ɓe no jannga deftere nden ado maaɗa. Gooŋɗii goonga kan arii maa immorde ka Joomi maa, wata a jeye e ɓen sikkitiiɓe.

95

وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ فَتَكُونَ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ

Wala takoonanna mina allatheena kaththaboo biayati Allahi fatakoona mina alkhasireena

Wata a jeye e ɓeen yedduɓe aayeeje Alla ɗen, laato-daa e sooyuɓe ɓeen.

96

إِنَّ ٱلَّذِينَ حَقَّتۡ عَلَيۡهِمۡ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤۡمِنُونَ

Inna allatheena haqqat AAalayhim kalimatu rabbika la yuminoona

Pellet, ɓeen ɓen konngol Joomi maa ngol jojji e mun ɓeen ɓe ngooŋɗintah.

97

وَلَوۡ جَآءَتۡهُمۡ كُلُّ ءَايَةٍ حَتَّىٰ يَرَوُاْ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَلِيمَ

Walaw jaathum kullu ayatin hatta yarawoo alAAathaba alaleema

hay si arii e maɓɓe kala aaya, haa ɓe nji'a lepte muusuɗe ɗeen.

98

فَلَوۡلَا كَانَتۡ قَرۡيَةٌ ءَامَنَتۡ فَنَفَعَهَآ إِيمَٰنُهَآ إِلَّا قَوۡمَ يُونُسَ لَمَّآ ءَامَنُواْ كَشَفۡنَا عَنۡهُمۡ عَذَابَ ٱلۡخِزۡيِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَمَتَّعۡنَٰهُمۡ إِلَىٰ حِينٖ

Falawla kanat qaryatun amanat fanafaAAaha eemanuha illa qawma yoonusa lamma amanoo kashafna AAanhum AAathaba alkhizyi fee alhayati alddunya wamattaAAnahum ila heenin

Meeɗaani laataade e hoɗo gooŋɗingo, gooŋɗinal maɓɓe nafi ɓe si wonaa yimɓe yuunusa ɓen. Nde ɓe ngooŋɗinnoo, minn kuncanno ɓe lepte koyeera ɗen ka nguurndam aduna, min dakmiti ɓe haa e saanga.

99

وَلَوۡ شَآءَ رَبُّكَ لَأٓمَنَ مَن فِي ٱلۡأَرۡضِ كُلُّهُمۡ جَمِيعًاۚ أَفَأَنتَ تُكۡرِهُ ٱلنَّاسَ حَتَّىٰ يَكُونُواْ مُؤۡمِنِينَ

Walaw shaa rabbuka laamana man fee alardi kulluhum jameeAAan afaanta tukrihu alnnasa hatta yakoonoo mumineena

Sinno Joomi maa muuyuno, wonɓe ka leydi ɓen fof ngooŋɗinayno. E an a doolay yimɓe haa ɓe ngoona gooŋɗinɓe?

100

وَمَا كَانَ لِنَفۡسٍ أَن تُؤۡمِنَ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ وَيَجۡعَلُ ٱلرِّجۡسَ عَلَى ٱلَّذِينَ لَا يَعۡقِلُونَ

Wama kana linafsin an tumina illa biithni Allahi wayajAAalu alrrijsa AAala allatheena la yaAAqiloona

Laatanaaki wooŋkii nde ki gooŋɗinta si wonaa e duŋayee Alla. Homo waɗa soɓe [lepte] ɗen e hoore ɓeen ɓe kaqqiltaa.

101

قُلِ ٱنظُرُواْ مَاذَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَمَا تُغۡنِي ٱلۡأٓيَٰتُ وَٱلنُّذُرُ عَن قَوۡمٖ لَّا يُؤۡمِنُونَ

Quli onthuroo matha fee alssamawati waalardi wama tughnee alayatu waalnnuthuru AAan qawmin la yuminoona

Maaku: "Ndaaree ko holɗum woni ka kammuuli e ka leydi". aayeeje ɗe e jertinooje ɗe nafatah yimɓe ɓe ngooɗintaa ɓen.

102

فَهَلۡ يَنتَظِرُونَ إِلَّا مِثۡلَ أَيَّامِ ٱلَّذِينَ خَلَوۡاْ مِن قَبۡلِهِمۡۚ قُلۡ فَٱنتَظِرُوٓاْ إِنِّي مَعَكُم مِّنَ ٱلۡمُنتَظِرِينَ

Fahal yantathiroona illa mithla ayyami allatheena khalaw min qablihim qul faintathiroo innee maAAakum mina almuntathireena

Hara heɓe habbii si wonaa yeru ñanɗe ɓen feƴƴunooɓe ado maɓɓe? Maaku: "cabbitee, min miɗo wonndi e mo'on jeyaaɗo e sabbitiiɓe ɓen".

103

ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنَا وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْۚ كَذَٰلِكَ حَقًّا عَلَيۡنَا نُنجِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ

Thumma nunajjee rusulana waallatheena amanoo kathalika haqqan AAalayna nunjee almumineena

Reft mnn ndaɗnda nulaaɓe amen ɓen e ɓeen gooŋ-ɗinɓe. Ko woni non jojjiri e amen daɗndugol gooŋɗinɓe ɓe.

104

قُلۡ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِن كُنتُمۡ فِي شَكّٖ مِّن دِينِي فَلَآ أَعۡبُدُ ٱلَّذِينَ تَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَٰكِنۡ أَعۡبُدُ ٱللَّهَ ٱلَّذِي يَتَوَفَّىٰكُمۡۖ وَأُمِرۡتُ أَنۡ أَكُونَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ

Qul ya ayyuha alnnasu in kuntum fee shakkin min deenee fala aAAbudu allatheena taAAbudoona min dooni Allahi walakin aAAbudu Allaha allathee yatawaffakum waomirtu an akoona mina almumineena

Maaku: "eeheymon yimɓe, si on wonii e sikkitaare e diina am, (miin) mi rewataa ɗiin ɗi dewoton gaa nin Alla; ko mi rewata, ko Alla oon baroowo on. mi yamiraama nde mi laatotoo e gooŋɗinɓe ɓen".

105

وَأَنۡ أَقِمۡ وَجۡهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفٗا وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ

Waan aqim wajhaka lilddeeni haneefan wala takoonanna mina almushrikeena

E won´de : "Ñiiɓin yeeso maa ngon diina kan ko o ooñiiɗo, wata a wonu jeyaaɗo e sirkooɓe ɓeen".

106

وَلَا تَدۡعُ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَۖ فَإِن فَعَلۡتَ فَإِنَّكَ إِذٗا مِّنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ

Wala tadAAu min dooni Allahi ma la yanfaAAuka wala yadurruka fain faAAalta fainnaka ithan mina alththalimeena

Wota a noddu gah Alla, ɗuum ko nafatah ma lorrataa ma. Si a waɗii (ɗuum), an dey haray a jeyaama ontuma e tooñooɓe ɓeen".

107

وَإِن يَمۡسَسۡكَ ٱللَّهُ بِضُرّٖ فَلَا كَاشِفَ لَهُۥٓ إِلَّا هُوَۖ وَإِن يُرِدۡكَ بِخَيۡرٖ فَلَا رَآدَّ لِفَضۡلِهِۦۚ يُصِيبُ بِهِۦ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦۚ وَهُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ

Wain yamsaska Allahu bidurrin fala kashifa lahu illa huwa wain yuridka bikhayrin fala radda lifadlihi yuseebu bihi man yashao min AAibadihi wahuwa alghafooru alrraheemu

Si Alla meminirii ma lorra, alaa kñuncoowo mo si wonaa Kaŋko. Si o faandike e maaɗa moƴƴere, alaa duttoowo ɓural makko ngal. Homo memina nde on mo o muuyi e jeyaaɓe makko ɓeen. Ko Kaŋko woni jaafotooɗo, jurmotooɗo on.

108

قُلۡ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدۡ جَآءَكُمُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكُمۡۖ فَمَنِ ٱهۡتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهۡتَدِي لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيۡهَاۖ وَمَآ أَنَا۠ عَلَيۡكُم بِوَكِيلٖ

Qul ya ayyuha alnnasu qad jaakumu alhaqqu min rabbikum famani ihtada fainnama yahtadee linafsihi waman dalla fainnama yadillu AAalayha wama ana AAalaykum biwakeelin

Maaku : "Eehey mon yimɓe, gooŋɗii goonga ka arii mon immorde ka Joomi mon. Kala peewuɗo, e haray ko hoore-makko o feewani; kala kaadi majju- ɗo, haray ko e makko defii. min wonaani pawaaɗo e hoore-mon.

109

وَٱتَّبِعۡ مَا يُوحَىٰٓ إِلَيۡكَ وَٱصۡبِرۡ حَتَّىٰ يَحۡكُمَ ٱللَّهُۚ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلۡحَٰكِمِينَ

WaittabiAA ma yooha ilayka waisbir hatta yahkuma Allahu wahuwa khayru alhakimeena

Jokku ko wona ko e wahayineede ko e maaɗa, muñño-ɗaa haa Alla ñaawa. Ko Kaŋko woni ɓurɗo moƴƴude e ñaawooɓe.