← Suuraji fof
Suurah 2278 ayaaji

الحج

Al-Hajj

The Pilgrimage

Firoore

Suɓo ɗemngal

1

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡۚ إِنَّ زَلۡزَلَةَ ٱلسَّاعَةِ شَيۡءٌ عَظِيمٞ

Ya ayyuha alnnasu ittaqoo rabbakum inna zalzalata alssaAAati shayon AAatheemun

Eey monyo yimɓe, kulee Joomi mo'on, pellet, dillannde Darnga ngo ko hu'unde mawnde.

2

يَوۡمَ تَرَوۡنَهَا تَذۡهَلُ كُلُّ مُرۡضِعَةٍ عَمَّآ أَرۡضَعَتۡ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمۡلٍ حَمۡلَهَا وَتَرَى ٱلنَّاسَ سُكَٰرَىٰ وَمَا هُم بِسُكَٰرَىٰ وَلَٰكِنَّ عَذَابَ ٱللَّهِ شَدِيدٞ

Yawma tarawnaha tathhalu kullu murdiAAatin AAamma ardaAAat watadaAAu kullu thati hamlin hamlaha watara alnnasa sukara wama hum bisukara walakinna AAathaba Allahi shadeedun

Ñande nji'oton ngal, njejjitoyay kala muyninoowo ko o muyninaynoo ko, fukka kala cowiiɗo ko o sowiinoo kon, a yi'at yimɓe ɓen no manndili, hara kamɓe ɓe manndiaa, kono Lepte Alla ɗen ko saɗtuɗe.

3

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّبِعُ كُلَّ شَيۡطَٰنٖ مَّرِيدٖ

Wamina alnnasi man yujadilu fee Allahi bighayri AAilmin wayattabiAAu kulla shaytanin mareedin

No e yimɓe ɓe on mo no wennja e fii Alla ko aldaa e ganndal, o jokka kala Seytaane canndallo.

4

كُتِبَ عَلَيۡهِ أَنَّهُۥ مَن تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُۥ يُضِلُّهُۥ وَيَهۡدِيهِ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ

Kutiba AAalayhi annahu man tawallahu faannahu yudilluhu wayahdeehi ila AAathabi alssaAAeeri

Winndaama e hoore-makko won'de pellet, kala belduɗo e makko pellet, o majjinat mo, o ɗowa mo haa ka Lepte Sa'iiri.

5

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِن كُنتُمۡ فِي رَيۡبٖ مِّنَ ٱلۡبَعۡثِ فَإِنَّا خَلَقۡنَٰكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ مِنۡ عَلَقَةٖ ثُمَّ مِن مُّضۡغَةٖ مُّخَلَّقَةٖ وَغَيۡرِ مُخَلَّقَةٖ لِّنُبَيِّنَ لَكُمۡۚ وَنُقِرُّ فِي ٱلۡأَرۡحَامِ مَا نَشَآءُ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى ثُمَّ نُخۡرِجُكُمۡ طِفۡلٗا ثُمَّ لِتَبۡلُغُوٓاْ أَشُدَّكُمۡۖ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرۡذَلِ ٱلۡعُمُرِ لِكَيۡلَا يَعۡلَمَ مِنۢ بَعۡدِ عِلۡمٖ شَيۡـٔٗاۚ وَتَرَى ٱلۡأَرۡضَ هَامِدَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡ وَأَنۢبَتَتۡ مِن كُلِّ زَوۡجِۭ بَهِيجٖ

Ya ayyuha alnnasu in kuntum fee raybin mina albaAAthi fainna khalaqnakum min turabin thumma min nutfatin thumma min AAalaqatin thumma min mudghatin mukhallaqatin waghayri mukhallaqatin linubayyina lakum wanuqirru fee alarhami ma nashao ila ajalin musamman thumma nukhrijukum tiflan thumma litablughoo ashuddakum waminkum man yutawaffa waminkum man yuraddu ila arthali alAAumuri likayla yaAAlama min baAAdi AAilmin shayan watara alarda hamidatan faitha anzalna AAalayha almaa ihtazzat warabat waanbatat min kulli zawjin baheejin

Ey mon yimɓe, si tawii on e cikkatiima immorde e immital ngal, pellet, Minen Min Tagii on immorde e mbullaari refti e toɓɓere maniiyu, refti e heɗɗere refti e husre timmunde tagoore e nde wonaa timmunde tagoore fii yo Min ɓannginan on, Miɗen Ñiiɓina ka renngaaji ko Min Muuyi kon haa e happu innaaɗo, refti Min njaltini on ko on boobooɓe, refti fii yo on njotto sagatalaaku mo'on no e mo'on ɓen ɓe no maaya no e mo'on kadi ɓen ɓe no nduttee fa'ade ka ɓuri ja'asde e nguurndam ɗam fii wota ɓe nganndu ɓaawo ganndal hay e hu'unde. A yi'at leydi ndin ko yo'orundi si Min njippinii e dow mayri ndiyam ɗan ndi dilla ndi ƴura ndi fuɗina immorde e kala noone wooɗuɗo.

6

ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّهُۥ يُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَأَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ

Thalika bianna Allaha huwa alhaqqu waannahu yuhyee almawta waannahu AAala kulli shayin qadeerun

Ɗum, ko tawde pellet, Alla ko Kaŋko woni Goonga kan, pellet, O wurtinat maayɓe ɓen, tawde pellet, ko O kattanɗo e dow kala hu'unde.

7

وَأَنَّ ٱلسَّاعَةَ ءَاتِيَةٞ لَّا رَيۡبَ فِيهَا وَأَنَّ ٱللَّهَ يَبۡعَثُ مَن فِي ٱلۡقُبُورِ

Waanna alssaAAata atiyatun la rayba feeha waanna Allaha yabAAathu man fee alquboori

Pellet, Darngal ngal ko aray ngal sikke alaa e maggal, won'de pellet, Alla immintinay ɓen won'ɓe ka genaale.

8

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ

Wamina alnnasi man yujadilu fee Allahi bighayri AAilmin wala hudan wala kitabin muneerin

No e yimɓe ɓen on mo no weeñdaa e fii Alla ko aldaa e ganndal wonaa peewal wonaa deftere nurɗunde(jalbunde).

9

ثَانِيَ عِطۡفِهِۦ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۖ لَهُۥ فِي ٱلدُّنۡيَا خِزۡيٞۖ وَنُذِيقُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عَذَابَ ٱلۡحَرِيقِ

Thaniya AAitfihi liyudilla AAan sabeeli Allahi lahu fee alddunya khizyun wanutheequhu yawma alqiyamati AAathaba alhareeqi

Hkfɗo balaaji mu'un [mawnintiniiɗo] fii yo o majjin gah Laawol Alla ngol, no woodani mo ka aduna koyeere Min meeɗinoyay mo kadi Ñande Darngal Lepte cumoowe ngen.

10

ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتۡ يَدَاكَ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَيۡسَ بِظَلَّـٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ

Thalika bima qaddamat yadaka waanna Allaha laysa bithallamin lilAAabeedi

Ɗum ko sabu ko juuɗe maaɗa ɗen ngardini kon. E won'de pellet, Alla wonaani Tooñoowo jeyaaɓe ɓen.

11

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَعۡبُدُ ٱللَّهَ عَلَىٰ حَرۡفٖۖ فَإِنۡ أَصَابَهُۥ خَيۡرٌ ٱطۡمَأَنَّ بِهِۦۖ وَإِنۡ أَصَابَتۡهُ فِتۡنَةٌ ٱنقَلَبَ عَلَىٰ وَجۡهِهِۦ خَسِرَ ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةَۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ

Wamina alnnasi man yaAAbudu Allaha AAala harfin fain asabahu khayrun itmaanna bihi wain asabathu fitnatun inqalaba AAala wajhihi khasira alddunya waalakhirata thalika huwa alkhusranu almubeenu

No e yimɓe ɓen on mo no rewa Alla e dow selindaare; si moƴƴere heɓii mo o tabitira sabu ɗuum si jarrabuyee kadi heɓii mo o waylitoo e ye'eso makko, o hayrii aduna on e La'akara on ko ɗum tigi woni hayrere ɓanngunde nden.

12

يَدۡعُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُۥ وَمَا لَا يَنفَعُهُۥۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَٰلُ ٱلۡبَعِيدُ

YadAAoo min dooni Allahi ma la yadurruhu wama la yanfaAAuhu thalika huwa alddalalu albaAAeedu

Homo rewa gah Alla ko lorrataa mo e ko nafataa mo kadi. Ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo], ko ɗum woni majjere woɗɗunde nden.

13

يَدۡعُواْ لَمَن ضَرُّهُۥٓ أَقۡرَبُ مِن نَّفۡعِهِۦۚ لَبِئۡسَ ٱلۡمَوۡلَىٰ وَلَبِئۡسَ ٱلۡعَشِيرُ

YadAAoo laman darruhu aqrabu min nafAAihi labisa almawla walabisa alAAasheeru

Homo rewa on mo lorra mum no ɓuri ɓadaade diini nafa mum kan, bonii welddiɗo bonii kadi wuuridaaɗo.

14

إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يُرِيدُ

Inna Allaha yudkhilu allatheena amanoo waAAamiloo alssalihati jannatin tajree min tahtiha alanharu inna Allaha yafAAalu ma yureedu

Pellet, Alla homoo naatna ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolli moƴƴi ɗin Aljannaaji no ila sengo ley majji caatlii ɗi, pellet, Alla homo waɗa ko o faandii ko.

15

مَن كَانَ يَظُنُّ أَن لَّن يَنصُرَهُ ٱللَّهُ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِ فَلۡيَمۡدُدۡ بِسَبَبٍ إِلَى ٱلسَّمَآءِ ثُمَّ لۡيَقۡطَعۡ فَلۡيَنظُرۡ هَلۡ يُذۡهِبَنَّ كَيۡدُهُۥ مَا يَغِيظُ

Man kana yathunnu an lan yansurahu Allahu fee alddunya waalakhirati falyamdud bisababin ila alssamai thumma liyaqtaAA falyanthur hal yuthhibanna kayduhu ma yagheethu

On gonɗo no sikka won'de Alla wallataa mo ka aduna e ka La'akara; yo o fortu ɓoggol fa'ade ka kammu refti o taƴa ngol yo o ndaaru taw si pewje makko ɗen ittay ko tikkani ko.

16

وَكَذَٰلِكَ أَنزَلۡنَٰهُ ءَايَٰتِۭ بَيِّنَٰتٖ وَأَنَّ ٱللَّهَ يَهۡدِي مَن يُرِيدُ

Wakathalika anzalnahu ayatin bayyinatin waanna Allaha yahdee man yureedu

Ko wano nii Min nJippiniri ɗe Aayeeje ɓannguɗe. Pellet, Alla homo Feewna on Mo o muuyii.

17

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱلَّذِينَ هَادُواْ وَٱلصَّـٰبِـِٔينَ وَٱلنَّصَٰرَىٰ وَٱلۡمَجُوسَ وَٱلَّذِينَ أَشۡرَكُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡصِلُ بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ

Inna allatheena amanoo waallatheena hadoo waalssabieena waalnnasara waalmajoosa waallatheena ashrakoo inna Allaha yafsilu baynahum yawma alqiyamati inna Allaha AAala kulli shayin shaheedun

Pellet, ɓen gooŋɗinɓe e ɓen Yahuudinkooɓe e Saabi'iyaŋkooɓe e Annasaaraŋkooɓe e Majuusiŋkooɓe e ɓen sirkooɓe, pellet, Alla O ceerndoowo hakkunde maɓɓe Ñande Darngal. Pellet, Alla e dow kala hu'unde ko O Seediiɗo.

18

أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَسۡجُدُۤ لَهُۥۤ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُ وَٱلنُّجُومُ وَٱلۡجِبَالُ وَٱلشَّجَرُ وَٱلدَّوَآبُّ وَكَثِيرٞ مِّنَ ٱلنَّاسِۖ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيۡهِ ٱلۡعَذَابُۗ وَمَن يُهِنِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّكۡرِمٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يَشَآءُ۩

Alam tara anna Allaha yasjudu lahu man fee alssamawati waman fee alardi waalshshamsu waalqamaru waalnnujoomu waaljibalu waalshshajaru waalddawabbu wakatheerun mina alnnasi wakatheerun haqqa AAalayhi alAAathabu waman yuhini Allahu fama lahu min mukrimin inna Allaha yafAAalu ma yashao

Enee a yi'aali, won'dema Alla no sujjan'de Mo ɓe won'ɓe ka kammuuji e ɓe won'ɓe ka leydi, na'ange nge kadi e lewru ndun e koode ɗen e pelle ɗen e leɗɗe ɗen e daabeeji ɗin e ko ɗuuɗi immorde e yimɓe ɓen, ko ɗuuɗi kadi wajibike e mu'un Lepte ɗen. Kala mo Alla hoyni alanaa mo teddinoowo, pellet Alla homo golla ko o muuyi kon.

19

۞هَٰذَانِ خَصۡمَانِ ٱخۡتَصَمُواْ فِي رَبِّهِمۡۖ فَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ قُطِّعَتۡ لَهُمۡ ثِيَابٞ مِّن نَّارٖ يُصَبُّ مِن فَوۡقِ رُءُوسِهِمُ ٱلۡحَمِيمُ

Hathani khasmani ikhtasamoo fee rabbihim faallatheena kafaroo quttiAAat lahum thiyabun min narin yusabbu min fawqi ruoosihimu alhameemu

Ɓee ɗoo ɗiɗo ko weeñdondirɓe, ɓe mbeñdondirii fii Joomi maɓɓe ɓen yedduɓe non, taƴanoyte ɓe comci immorde e Yiite fatuɗam yuppee ka dow ko'e maɓɓe.

20

يُصۡهَرُ بِهِۦ مَا فِي بُطُونِهِمۡ وَٱلۡجُلُودُ

Yusharu bihi ma fee butoonihim waaljuloodu

Haɗam honciniree(tayniree) ko woni kon ka deedi maɓɓe e guri ɗin kadi.

21

وَلَهُم مَّقَٰمِعُ مِنۡ حَدِيدٖ

Walahum maqamiAAu min hadeedin

No woodani ɓoonɗe e jamɗe.

22

كُلَّمَآ أَرَادُوٓاْ أَن يَخۡرُجُواْ مِنۡهَا مِنۡ غَمٍّ أُعِيدُواْ فِيهَا وَذُوقُواْ عَذَابَ ٱلۡحَرِيقِ

Kullama aradoo an yakhrujoo minha min ghammin oAAeedoo feeha wathooqoo AAathaba alhareeqi

Tuma kala ɓe cokli jaltugol ndeer ton immorde e suno, ɓe nduttee e ndeer magge, [ɓe mbii’anee:] meeɗee Lepte cumoowe nge.

23

إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ يُحَلَّوۡنَ فِيهَا مِنۡ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٖ وَلُؤۡلُؤٗاۖ وَلِبَاسُهُمۡ فِيهَا حَرِيرٞ

Inna Allaha yudkhilu allatheena amanoo waAAamiloo alssalihati jannatin tajree min tahtiha alanharu yuhallawna feeha min asawira min thahabin waluluan walibasuhum feeha hareerun

Pellet, Alla naatna ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolle moƴƴi ɗin Aljannaaji no ila e ley majji caatɗlii ɗin, ɓe cuɗiree ndeer ton immorde jawe kanŋe e lu'ulu'uuje koltu maɓɓe on nder ton ko hariire.

24

وَهُدُوٓاْ إِلَى ٱلطَّيِّبِ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ وَهُدُوٓاْ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡحَمِيدِ

Wahudoo ila alttayyibi mina alqawli wahudoo ila sirati alhameedi

Ɓe peewnaama fa'ade e ko laaɓi immorde e konngol ngol, ɓe peewnaa kadi fa'ade e Laawol jettiniingol ngol.

25

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ ٱلَّذِي جَعَلۡنَٰهُ لِلنَّاسِ سَوَآءً ٱلۡعَٰكِفُ فِيهِ وَٱلۡبَادِۚ وَمَن يُرِدۡ فِيهِ بِإِلۡحَادِۭ بِظُلۡمٖ نُّذِقۡهُ مِنۡ عَذَابٍ أَلِيمٖ

Inna allatheena kafaroo wayasuddoona AAan sabeeli Allahi waalmasjidi alharami allathee jaAAalnahu lilnnasi sawaan alAAakifu feehi waalbadi waman yurid feehi biilhadin bithulmin nuthiqhu min AAathabin aleemin

Pellet, ɓeen yedduɓe heɓe faddaade gah Laawol Alla ngol e Juulirde Horminnde nden, nden nde Min mbaɗani ɗum yimɓe ɓen, no fota ter ñiiɓuɗo on e mayre e liigotooɗo on. Kala paalaaɗo ooñorde e mayre tooñe, Min meeɗinat mo immorde e Lepte mu'usɗe.

26

وَإِذۡ بَوَّأۡنَا لِإِبۡرَٰهِيمَ مَكَانَ ٱلۡبَيۡتِ أَن لَّا تُشۡرِكۡ بِي شَيۡـٔٗا وَطَهِّرۡ بَيۡتِيَ لِلطَّآئِفِينَ وَٱلۡقَآئِمِينَ وَٱلرُّكَّعِ ٱلسُّجُودِ

Waith bawwana liibraheema makana albayti an la tushrik bee shayan watahhir baytiya lilttaifeena waalqaimeena waalrrukkaAAi alssujoodi

E tuma nde Min nJippinnoo Ibraahiima nokku Suudu ndun, [Min Daali:] Wota a kafidu e Am hay e hu'unde, laɓɓin Suudu Am ndun fii wanngotooɓe ɓen e darotooɓe ɓen [juula] e rukƴooɓe cujja ɓen.

27

وَأَذِّن فِي ٱلنَّاسِ بِٱلۡحَجِّ يَأۡتُوكَ رِجَالٗا وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٖ يَأۡتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٖ

Waaththin fee alnnasi bialhajji yatooka rijalan waAAala kulli damirin yateena min kulli fajjin AAameeqin

Noddin e yimɓe ɓen fii Hajju ngun, ɓe ngarat e maaɗa ko ɓe seppooɓe e dow kala ɗehiimba reedu, ɓe ngarat immorde e kala laawol goɗɗungol.

28

لِّيَشۡهَدُواْ مَنَٰفِعَ لَهُمۡ وَيَذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ فِيٓ أَيَّامٖ مَّعۡلُومَٰتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلۡأَنۡعَٰمِۖ فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡبَآئِسَ ٱلۡفَقِيرَ

Liyashhadoo manafiAAa lahum wayathkuroo isma Allahi fee ayyamin maAAloomatin AAala ma razaqahum min baheemati alanAAami fakuloo minha waatAAimoo albaisa alfaqeera

Fii yo ɓe seedo nafoore maɓɓe, ɓe njaŋtoo Innde Alla e ndeer ñalɗi ganndaaɗi e dow ko o arsiki ɓe kon immorde e muumi neemoraaɗi, ñaamee e majji, ñamminon kadi baaso ɓilliiɗo on.

29

ثُمَّ لۡيَقۡضُواْ تَفَثَهُمۡ وَلۡيُوفُواْ نُذُورَهُمۡ وَلۡيَطَّوَّفُواْ بِٱلۡبَيۡتِ ٱلۡعَتِيقِ

Thumma lyaqdoo tafathahum walyoofoo nuthoorahum walyattawwafoo bialbayti alAAateeqi

Refti yo ɓe ittu tuundi maɓɓe ndi, yo ɓe kuuɓnu takke maɓɓe ɗen, yo ɓe mbanngo Suudu rimɗinaa- ndu ndu.

30

ذَٰلِكَۖ وَمَن يُعَظِّمۡ حُرُمَٰتِ ٱللَّهِ فَهُوَ خَيۡرٞ لَّهُۥ عِندَ رَبِّهِۦۗ وَأُحِلَّتۡ لَكُمُ ٱلۡأَنۡعَٰمُ إِلَّا مَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡۖ فَٱجۡتَنِبُواْ ٱلرِّجۡسَ مِنَ ٱلۡأَوۡثَٰنِ وَٱجۡتَنِبُواْ قَوۡلَ ٱلزُّورِ

Thalika waman yuAAaththim hurumati Allahi fahuwa khayrun lahu AAinda rabbihi waohillat lakumu alanAAamu illa ma yutla AAalaykum faijtaniboo alrrijsa mina alawthani waijtaniboo qawla alzzoori

Ɗuum [ko njamiraɗon], kala mawninɗo Hurumji Alla ɗi tawat ɗuum ko moƴƴere makko ka Joomi makko. Daginanaama on neemoraaɗi ɗin, si wonaa kon ko janngaa e taweede mo'on, ngoɗɗitee coɓɗii ɗi immorde e sanamuuji, ngoɗɗitoɗon kadi konngol fenaande ngol.

31

حُنَفَآءَ لِلَّهِ غَيۡرَ مُشۡرِكِينَ بِهِۦۚ وَمَن يُشۡرِكۡ بِٱللَّهِ فَكَأَنَّمَا خَرَّ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَتَخۡطَفُهُ ٱلطَّيۡرُ أَوۡ تَهۡوِي بِهِ ٱلرِّيحُ فِي مَكَانٖ سَحِيقٖ

Hunafaa lillahi ghayra mushrikeena bihi waman yushrik biAllahi fakaannama kharra mina alssamai fatakhtafuhu alttayru aw tahwee bihi alrreehu fee makanin saheeqin

Newaniiɓe Alla ɓe ngonaani sirkanooɓe Mo, kala sirkanɗo Alla no wa'ita wa si o pukkiiɗo immorde ka kammu sonndu biftoo mo ma henndu ruuyida e makko [liɓoya] e nokkure woɗɗunde.

32

ذَٰلِكَۖ وَمَن يُعَظِّمۡ شَعَـٰٓئِرَ ٱللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقۡوَى ٱلۡقُلُوبِ

Thalika waman yuAAaththim shaAAaira Allahi fainnaha min taqwa alquloobi

Ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo hollii] kala mawninɗo Ma'andeeji Alla ɗin, pellet ɗum, ko e kulol ɓerɗe ɗen jeyaa.

33

لَكُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى ثُمَّ مَحِلُّهَآ إِلَى ٱلۡبَيۡتِ ٱلۡعَتِيقِ

Lakum feeha manafiAAu ila ajalin musamman thumma mahilluha ila albayti alAAateeqi

No woodani on e majji nafaaji haa e dummunne innaaɗo, refti nokku majji on ko ka cuudu Ndimuru.

34

وَلِكُلِّ أُمَّةٖ جَعَلۡنَا مَنسَكٗا لِّيَذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلۡأَنۡعَٰمِۗ فَإِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَلَهُۥٓ أَسۡلِمُواْۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُخۡبِتِينَ

Walikulli ommatin jaAAalna mansakan liyathkuroo isma Allahi AAala ma razaqahum min baheemati alanAAami failahukum ilahun wahidun falahu aslimoo wabashshiri almukhbiteena

Min mbaɗanii kala mofte laawol fii yo ɓe njaŋto Innde Alla e dow ko O arsiki ɓe kon immorde e muumi neemoraaɗi. Deweteeɗo mon on ko Deweteeɗo Gooto ko Kaŋko njebbilatoɗon, weltinir ɗoftiiɓe ɓen.

35

ٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ ٱللَّهُ وَجِلَتۡ قُلُوبُهُمۡ وَٱلصَّـٰبِرِينَ عَلَىٰ مَآ أَصَابَهُمۡ وَٱلۡمُقِيمِي ٱلصَّلَوٰةِ وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ

Allatheena itha thukira Allahu wajilat quloobuhum waalssabireena AAala ma asabahum waalmuqeemee alssalati wamimma razaqnahum yunfiqoona

Ɓeen [tawɓe] si Alla jaŋtaama ɓerɗe maɓɓe ɗen kulay, e muññiiɓe ɓen e dow kon ko heɓi ɓe e ñinnooɓe Julde nden heɓe nafka goɗɗum e ko Min arsiki ɓe kon.

36

وَٱلۡبُدۡنَ جَعَلۡنَٰهَا لَكُم مِّن شَعَـٰٓئِرِ ٱللَّهِ لَكُمۡ فِيهَا خَيۡرٞۖ فَٱذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَيۡهَا صَوَآفَّۖ فَإِذَا وَجَبَتۡ جُنُوبُهَا فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡقَانِعَ وَٱلۡمُعۡتَرَّۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرۡنَٰهَا لَكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ

Waalbudna jaAAalnaha lakum min shaAAairi Allahi lakum feeha khayrun faothkuroo isma Allahi AAalayha sawaffa faitha wajabat junoobuha fakuloo minha waatAAimoo alqaniAAa waalmuAAtarra kathalika sakhkharnaha lakum laAAallakum tashkuroona

E gelooɓi [fayɗi] ɗin Min mbaɗanii on ɗi jeyaaɗum e Ma'andeeji Alla no woodani on e majji moƴƴere, njaŋtee Innde Alla e dow majji ko ɗi saffiniiɗi si becce majji ɗen yanii ñaamee immorde e majji ñamminon kadi yonndiniiɗo e weeɓitotooɗo, ko wano nii, Min eeltirani on ɗi mbelajo'o onon on j Njaarnay.

37

لَن يَنَالَ ٱللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَآؤُهَا وَلَٰكِن يَنَالُهُ ٱلتَّقۡوَىٰ مِنكُمۡۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمۡ لِتُكَبِّرُواْ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمۡۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُحۡسِنِينَ

Lan yanala Allaha luhoomuha wala dimaoha walakin yanaluhu alttaqwa minkum kathalika sakhkharaha lakum litukabbiroo Allaha AAala ma hadakum wabashshiri almuhsineena

Hewtoytaa Alla tebbuuli majji wonaa ƴiiƴe majji kadi, kono heewtoy mo kulol ngol immorde e mo'on. Ko wano nii O eeltani on ɗi fii yo on mawni Alla e dow ko o feewni on ko, weltin moƴƴinɓe ɓen.

38

۞إِنَّ ٱللَّهَ يُدَٰفِعُ عَنِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٖ كَفُورٍ

Inna Allaha yudafiAAu AAani allatheena amanoo inna Allaha la yuhibbu kulla khawwanin kafoorin

Pellet, Alla O solnanay(duñanat) ɓeen gooŋɗinɓe, pellet, Alla o yiɗaa kala kodoowo keewɗo jeddi.

39

أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَٰتَلُونَ بِأَنَّهُمۡ ظُلِمُواْۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ نَصۡرِهِمۡ لَقَدِيرٌ

Othina lillatheena yuqataloona biannahum thulimoo wainna Allaha AAala nasrihim laqadeerun

Duŋanaama ɓeen wonaaɓe haɓeede [joɓtagol] sabu kamɓe ko ɓe tooñaaɓe, pellet, Alla ko o kattanɗo e dow wallude ɓe.

40

ٱلَّذِينَ أُخۡرِجُواْ مِن دِيَٰرِهِم بِغَيۡرِ حَقٍّ إِلَّآ أَن يَقُولُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُۗ وَلَوۡلَا دَفۡعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعۡضَهُم بِبَعۡضٖ لَّهُدِّمَتۡ صَوَٰمِعُ وَبِيَعٞ وَصَلَوَٰتٞ وَمَسَٰجِدُ يُذۡكَرُ فِيهَا ٱسۡمُ ٱللَّهِ كَثِيرٗاۗ وَلَيَنصُرَنَّ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ

Allatheena okhrijoo min diyarihim bighayri haqqin illa an yaqooloo rabbuna Allahu walawla dafAAu Allahi alnnasa baAAdahum bibaAAdin lahuddimat sawamiAAu wabiyaAAun wasalawatun wamasajidu yuthkaru feeha ismu Allahi katheeran walayansuranna Allahu man yansuruhu inna Allaha laqawiyyun AAazeezun

Ɓeen yaltinaaɓe ka galleeji mu'en ko aldaa e goo- nga si wonaa fii tun ɓe wi'ii: "Joomi amen ko Alla". Sinndo wonaano Alla duñirde yimɓe ɓe yoga e maɓɓe yoga, yirbinteno dewirɗi ruhbaaniyankooɓe ɓen e dewirɗi Annasaara en e dewirɗi Alyahuuda en e Juulirɗe ɗe Innde Alla jaŋtetee e ndeer mu'un ko heewi. ma Alla wallu ɓen wallooɓe mo, pellet, Alla ko o cemmbuɗo Tedduɗo.

41

ٱلَّذِينَ إِن مَّكَّنَّـٰهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُاْ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَمَرُواْ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَنَهَوۡاْ عَنِ ٱلۡمُنكَرِۗ وَلِلَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ

Allatheena in makkannahum fee alardi aqamoo alssalata waatawoo alzzakata waamaroo bialmaAAroofi wanahaw AAani almunkari walillahi AAaqibatu alomoori

Ɓeen tawɓe si Min newinanii ɓe ka leydi ɓe ñiiɓnat Juulde nde ɓe totta askaal o ɓe njamira ko moƴƴi ko ɓe kaɗa ko boni ko Ko Alla woodani ɓattane fiyakuuji ɗi.

42

وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ وَعَادٞ وَثَمُودُ

Wain yukaththibooka faqad kaththabat qablahum qawmu noohin waAAadun wathamoodu

Si ɓe njennii ma, gooŋɗii yeddiino ado maɓɓe yimɓe Nuuhu ɓe e Aadiŋkooɓe ɓe e Samuudiŋkooɓe ɓe.

43

وَقَوۡمُ إِبۡرَٰهِيمَ وَقَوۡمُ لُوطٖ

Waqawmu ibraheema waqawmu lootin

E yimɓe Ibraahiima ɓe e yimɓe Luutu ɓe.

44

وَأَصۡحَٰبُ مَدۡيَنَۖ وَكُذِّبَ مُوسَىٰۖ فَأَمۡلَيۡتُ لِلۡكَٰفِرِينَ ثُمَّ أَخَذۡتُهُمۡۖ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ

Waashabu madyana wakuththiba moosa faamlaytu lilkafireena thumma akhathtuhum fakayfa kana nakeeri

E yimɓe Madyana ɓe Muusaa kadi fennaama, Mi neeɓnani yedduɓe ɓen refti Mi nanngi ɓe, ko honno yagginngol Am ngol wonirnoo?

45

فَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ أَهۡلَكۡنَٰهَا وَهِيَ ظَالِمَةٞ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا وَبِئۡرٖ مُّعَطَّلَةٖ وَقَصۡرٖ مَّشِيدٍ

Fakaayyin min qaryatin ahlaknaha wahiya thalimatun fahiya khawiyatun AAala AAurooshiha wabirin muAAattalatin waqasrin masheedin

No foti hewde e ce'e ɗee Min kalki ɗum tawi ko nde tooñnde, hara hende ngajjii e kippudiiji majje, e woyndu jirbundu e kuɓeeje toowɗee [eggaande].

46

أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَتَكُونَ لَهُمۡ قُلُوبٞ يَعۡقِلُونَ بِهَآ أَوۡ ءَاذَانٞ يَسۡمَعُونَ بِهَاۖ فَإِنَّهَا لَا تَعۡمَى ٱلۡأَبۡصَٰرُ وَلَٰكِن تَعۡمَى ٱلۡقُلُوبُ ٱلَّتِي فِي ٱلصُّدُورِ

Afalam yaseeroo fee alardi fatakoona lahum quloobun yaAAqiloona biha aw athanun yasmaAAoona biha fainnaha la taAAma alabsaru walakin taAAma alquloobu allatee fee alssudoori

Enee, hara ɓee njhaani ka leydi sakko laatanooɓe ɓerɗe ɓe haqqilira ɗe, ma noppi ɓe nanira ɗi? Pellet, [ko woni kon] wonaa gite ɗe mbumi, kono ko ɓerɗe gonɗe ɗe e nder becce ɗen mbumi.

47

وَيَسۡتَعۡجِلُونَكَ بِٱلۡعَذَابِ وَلَن يُخۡلِفَ ٱللَّهُ وَعۡدَهُۥۚ وَإِنَّ يَوۡمًا عِندَ رَبِّكَ كَأَلۡفِ سَنَةٖ مِّمَّا تَعُدُّونَ

WayastaAAjiloonaka bialAAathabi walan yukhlifa Allahu waAAdahu wainna yawman AAinda rabbika kaalfi sanatin mimma taAAuddoona

Heɓe ɗaɓɓire yaccinaneede Lepte ɗe, [e ɗuum le] Alla luutndataako fodoore makko nde. Pellet ñallal ka Joomi maaɗa ko wano duuɓi wuluure no limorton non.

48

وَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ أَمۡلَيۡتُ لَهَا وَهِيَ ظَالِمَةٞ ثُمَّ أَخَذۡتُهَا وَإِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ

Wakaayyin min qaryatin amlaytu laha wahiya thalimatun thumma akhathtuha wailayya almaseeru

No foti heewde e saare nde min neeɓnani ɗum hara kayre ko nde tooñude, refti Mi nannginde ko fa'ade ka Am woni ruttorde nden.

49

قُلۡ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّمَآ أَنَا۠ لَكُمۡ نَذِيرٞ مُّبِينٞ

Qul ya ayyuha alnnasu innama ana lakum natheerun mubeenun

Maaku: "eymon yo yimɓe, nganndee min ko mi jeertinoowo on ɓannguɗo".

50

فَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَرِزۡقٞ كَرِيمٞ

Faallatheena amanoo waAAamiloo alssalihati lahum maghfiratun warizqun kareemun

Ɓeen gooŋɗinɓe ɓe ngolli moƴƴi ɗin no woodani ɓe haforanal e arsike tedduɗo.

51

وَٱلَّذِينَ سَعَوۡاْ فِيٓ ءَايَٰتِنَا مُعَٰجِزِينَ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَحِيمِ

Waallatheena saAAaw fee ayatina muAAajizeena olaika ashabu aljaheemi

Ɓeen yacciiɓe [fii bonnugol] e aayeeje amen ɗen, ɓe ndoŋkintaa [Min] ko ɓen ɗon woni yimɓe Jahiimaawe ngen.

52

وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ مِن رَّسُولٖ وَلَا نَبِيٍّ إِلَّآ إِذَا تَمَنَّىٰٓ أَلۡقَى ٱلشَّيۡطَٰنُ فِيٓ أُمۡنِيَّتِهِۦ فَيَنسَخُ ٱللَّهُ مَا يُلۡقِي ٱلشَّيۡطَٰنُ ثُمَّ يُحۡكِمُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ

Wama arsalna min qablika min rasoolin wala nabiyyin illa itha tamanna alqa alshshaytanu fee omniyyatihi fayansakhu Allahu ma yulqee alshshaytanu thumma yuhkimu Allahu ayatihi waAllahu AAaleemun hakeemun

Min Nulaani ado maaɗa immorde e Nulaaɗo wonaa kadi Annabaajo si wonaa si o janngii Seytaane wernoto e ndeer njangin makko kin. Alla itta ko Seytaane wernii kon, refti Alla tabintina aayeeje makko ɗen. Alla ko O ganndo Ñeeñɗo.

53

لِّيَجۡعَلَ مَا يُلۡقِي ٱلشَّيۡطَٰنُ فِتۡنَةٗ لِّلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ وَٱلۡقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمۡۗ وَإِنَّ ٱلظَّـٰلِمِينَ لَفِي شِقَاقِۭ بَعِيدٖ

LiyajAAala ma yulqee alshshaytanu fitnatan lillatheena fee quloobihim maradun waalqasiyati quloobuhum wainna alththalimeena lafee shiqaqin baAAeedin

Fii yo o waɗuko Seytaane wernotoo ko njarraboye wonan'de ɓeen ɓe nawnaare woni ka ɓerɗe mu'uen ɓe ɓerɗe mu'uen njo'ori ɓen. Pellet, tooñooɓe ɓen ɓe wonii e luural goɗɗungal.

54

وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَيُؤۡمِنُواْ بِهِۦ فَتُخۡبِتَ لَهُۥ قُلُوبُهُمۡۗ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهَادِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ

WaliyaAAlama allatheena ootoo alAAilma annahu alhaqqu min rabbika fayuminoo bihi fatukhbita lahu quloobuhum wainna Allaha lahadi allatheena amanoo ila siratin mustaqeemin

Fii yo ɓeen okkaaɓe Ganndal ngal nganndu pellet, ko [Alqur'aanaare nden woni] Goonga kan immorde ka Joomi maaɗa ɓe gooŋɗina nde, ɓerɗe maɓɓe ɗen yankinanoo ɗum. Pellet Alla Feewnat ɓen gooŋɗinɓe fa'ade e Laawol Pocciingol.

55

وَلَا يَزَالُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي مِرۡيَةٖ مِّنۡهُ حَتَّىٰ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةً أَوۡ يَأۡتِيَهُمۡ عَذَابُ يَوۡمٍ عَقِيمٍ

Wala yazalu allatheena kafaroo fee miryatin minhu hatta tatiyahumu alssaAAatu baghtatan aw yatiyahum AAathabu yawmin AAaqeemin

Ɓeen yedduɓe ceerataa heɓe e nder sikke [fii Alqur'aana] haa Darngal ngal ara e maɓɓe e juhayee maa ɗum ara e maɓɓe Lepte Ñalaande saɗtunde.

56

ٱلۡمُلۡكُ يَوۡمَئِذٖ لِّلَّهِ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡۚ فَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ فِي جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ

Almulku yawmaithin lillahi yahkumu baynahum faallatheena amanoo waAAamiloo alssalihati fee jannati alnnaAAeemi

Laamu ngu nden Ñande ko Alla heeranii O Ñaawoyat hakkunde maɓɓe, ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolli ko moƴƴi ɗin heɓe e ndeer Aljannaaji Neemiiɗi.

57

وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا فَأُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ

Waallatheena kafaroo wakaththaboo biayatina faolaika lahum AAathabun muheenun

Ɓeen yedduɓe, ɓe penni kadi aayeeje amen ɗen, ɓen ɗon no woodani ɓe lepte koynooje.

58

وَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوٓاْ أَوۡ مَاتُواْ لَيَرۡزُقَنَّهُمُ ٱللَّهُ رِزۡقًا حَسَنٗاۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهُوَ خَيۡرُ ٱلرَّـٰزِقِينَ

Waallatheena hajaroo fee sabeeli Allahi thumma qutiloo aw matoo layarzuqannahumu Allahu rizqan hasanan wainna Allaha lahuwa khayru alrraziqeena

Ɓeen ferɓe e Laawol Alla refti ɓe waraa maa ɗum ɓe maayi Alla arsikoyay ɓe arsike moƴƴo. Pellet, Alla ko Kaŋko woni ɓuri Moƴƴude Arsikooɓe.

59

لَيُدۡخِلَنَّهُم مُّدۡخَلٗا يَرۡضَوۡنَهُۥۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَعَلِيمٌ حَلِيمٞ

Layudkhilannahum mudkhalan yardawnahu wainna Allaha laAAaleemun haleemun

Ma O naatnoyɓe naatirgal ngal ɓe welaa ɗum. Pellet, Alla ko O gannduɗo Muññiiɗo.

60

۞ذَٰلِكَۖ وَمَنۡ عَاقَبَ بِمِثۡلِ مَا عُوقِبَ بِهِۦ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيۡهِ لَيَنصُرَنَّهُ ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٞ

Thalika waman AAaqaba bimithli ma AAooqiba bihi thumma bughiya AAalayhi layansurannahu Allahu inna Allaha laAAafuwwun ghafoorun

Ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo], kala leptuɗo yeru ko o leptaa ko, refti bewaa e hoore-makko ma Alla wallu mo. Pellet, Alla ko O Yaafotooɗo cuhroowo.

61

ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَأَنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٞ

Thalika bianna Allaha yooliju allayla fee alnnahari wayooliju alnnahara fee allayli waanna Allaha sameeAAun baseerun

Ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo], ko fii pellet, Alla hono naatna jemma on e ndeer ñalorma on, hiMo naada kadi ñalawma on e ndeer jemma on. Pellet, Alla ko o Nanoowo ji'oowo.

62

ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ هُوَ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ

Thalika bianna Allaha huwa alhaqqu waanna ma yadAAoona min doonihi huwa albatilu waanna Allaha huwa alAAaliyyu alkabeeru

Ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo], ko fii pellet, Alla ko Kaŋko woni Goonga kan pellet, kon ko ɓe noddata gaanin makko ko ɗuum woni meere nden. Pellet, ko Kaŋko woni Toowuɗo mawnuɗo on.u

63

أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَتُصۡبِحُ ٱلۡأَرۡضُ مُخۡضَرَّةًۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٞ

Alam tara anna Allaha anzala mina alssamai maan fatusbihu alardu mukhdarratan inna Allaha lateefun khabeerun

Enee, a tinaani won'dema Alla o jippinii ndiyam immorde ka kammuuji, leydi ndin wonti hecciɗundi? Pellet, Alla ko oNewiiɗo kumpitiiɗo.

64

لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ

Lahu ma fee alssamawati wama fee alardi wainna Allaha lahuwa alghaniyyu alhameedu

Ko Kaŋko woodani ko woni kon ka kammuuji e ka leydi. Pellet, Alla ko Kaŋko woni Galo jettiniiɗo on.

65

أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِأَمۡرِهِۦ وَيُمۡسِكُ ٱلسَّمَآءَ أَن تَقَعَ عَلَى ٱلۡأَرۡضِ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِٱلنَّاسِ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٞ

Alam tara anna Allaha sakhkhara lakum ma fee alardi waalfulka tajree fee albahri biamrihi wayumsiku alssamaa an taqaAAa AAala alardi illa biithnihi inna Allaha bialnnasi laraoofun raheemun

Enee, a tinaani wonan'dema Alla eeltani on ko woni kon ka leydi, laaɗe ɗen no ndogira ka maaje Yamaruyee makko on, homo jogitii kammu ngun fii wata ngu yanu e hoore leydi ndin si wonaa e duŋayee mkko. Pellet, Alla ko o newaniiɗo yimɓe ɓen jurmotooɗo ɗo [ɓe].

66

وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَحۡيَاكُمۡ ثُمَّ يُمِيتُكُمۡ ثُمَّ يُحۡيِيكُمۡۗ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَكَفُورٞ

Wahuwa allathee ahyakum thumma yumeetukum thumma yuhyeekum inna alinsana lakafoorun

Ko Kaŋko woni on guurnuɗo on refiti o wara on refti o wurnitoya on. Pellet neɗɗaŋke on ko o keewɗo jeddi.

67

لِّكُلِّ أُمَّةٖ جَعَلۡنَا مَنسَكًا هُمۡ نَاسِكُوهُۖ فَلَا يُنَٰزِعُنَّكَ فِي ٱلۡأَمۡرِۚ وَٱدۡعُ إِلَىٰ رَبِّكَۖ إِنَّكَ لَعَلَىٰ هُدٗى مُّسۡتَقِيمٖ

Likulli ommatin jaAAalna mansakan hum nasikoohu fala yunaziAAunnaka fee alamri waodAAu ila rabbika innaka laAAala hudan mustaqeemin

Min mbaɗanii kala mofte laawol ngol ɓe ndewata e mu'un, wata ɓe pooɗondir e maaɗa e fiyaake on, noddu fa'ade ka Joomi maaɗa. Pellet, an haɗa e hoore Laawol Pocciingol.

68

وَإِن جَٰدَلُوكَ فَقُلِ ٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا تَعۡمَلُونَ

Wain jadalooka faquli Allahu aAAlamu bima taAAmaloona

Si ɓe mbeñdi ma, Maaku: "Ko Alla woni gannduɗo ko ngolloton kon".

69

ٱللَّهُ يَحۡكُمُ بَيۡنَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كُنتُمۡ فِيهِ تَخۡتَلِفُونَ

Allahu yahkumu baynakum yawma alqiyamati feema kuntum feehi takhtalifoona

Alla Ñaawat hakkunde mo'on Ñande Darngal fii kon ko luutondirton fii mu'um.

70

أَلَمۡ تَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ذَٰلِكَ فِي كِتَٰبٍۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ

Alam taAAlam anna Allaha yaAAlamu ma fee alssamai waalardi inna thalika fee kitabin inna thalika AAala Allahi yaseerun

Enee, a anndaani won'dema Alla homo Anndi ko woni kon ka kammu e ka leydi, pellet, ɗuum no e ndery Deftere. Pellet, ɗum [ko jaŋtaa ɗoo] no newanii Alla.

71

وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَمۡ يُنَزِّلۡ بِهِۦ سُلۡطَٰنٗا وَمَا لَيۡسَ لَهُم بِهِۦ عِلۡمٞۗ وَمَا لِلظَّـٰلِمِينَ مِن نَّصِيرٖ

WayaAAbudoona min dooni Allahi ma lam yunazzil bihi sultanan wama laysa lahum bihi AAilmun wama lilththalimeena min naseerin

Heɓe ndewa ga Alla kon ko Dalil jippinaaka e fii mu'um, e kon ko ganndal alanaa ɓe e mu'um. Alanaa tooñooɓe ɓen balloowo.

72

وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٖ تَعۡرِفُ فِي وُجُوهِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱلۡمُنكَرَۖ يَكَادُونَ يَسۡطُونَ بِٱلَّذِينَ يَتۡلُونَ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِنَاۗ قُلۡ أَفَأُنَبِّئُكُم بِشَرّٖ مِّن ذَٰلِكُمُۚ ٱلنَّارُ وَعَدَهَا ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ

Waitha tutla AAalayhim ayatuna bayyinatin taAArifu fee wujoohi allatheena kafaroo almunkara yakadoona yastoona biallatheena yatloona AAalayhim ayatina qul afaonabbiokum bisharrin min thalikum alnnaru waAAadaha Allahu allatheena kafaroo wabisa almaseeru

Si jannganaama ɓe aayeeje amen ɗeen ɓannguɗe a ngandat e je'ece ɓen yedduɓe mettinaare heɓe ɗeɓa yanude e ɓen jannganayɓe ɓe aayeeje amen ɗen. Maaku: "Yo mi habru on ko ɓuri bon'de e ɗum mooɗon [ko jaŋtanaɗon ko] ko Yiite ngen Alla fodii nge ɓeen yedduɓe bonii ruttorde.

73

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٞ فَٱسۡتَمِعُواْ لَهُۥٓۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَن يَخۡلُقُواْ ذُبَابٗا وَلَوِ ٱجۡتَمَعُواْ لَهُۥۖ وَإِن يَسۡلُبۡهُمُ ٱلذُّبَابُ شَيۡـٔٗا لَّا يَسۡتَنقِذُوهُ مِنۡهُۚ ضَعُفَ ٱلطَّالِبُ وَٱلۡمَطۡلُوبُ

Ya ayyuha alnnasu duriba mathalun faistamiAAoo lahu inna allatheena tadAAoona min dooni Allahi lan yakhluqoo thubaban walawi ijtamaAAoo lahu wain yaslubuhumu alththubabu shayan la yastanqithoohu minhu daAAufa alttalibu waalmatloobu

Eey mon yimɓe, yeru fiyaama keɗtee mo, pellet ɓeen ɓe noddoton gaAlla, ɓe tagata hay mbu'ubu, hay sinndo ɓe mooɓondiriino fii ɗum. Si coongil(mbuubu)ngil jattii ɓe goɗɗum ɓe kattantaake jaɓtugol ngil ɗum. Ɗaɓɓuɗo on e ɗaɓɓaaɗo on fof no lo'i.

74

مَا قَدَرُواْ ٱللَّهَ حَقَّ قَدۡرِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ

Ma qadaroo Allaha haqqa qadrihi inna Allaha laqawiyyun AAazeezun

Ɓe mawniniraani Alla no O haani Mawninirde non. Pellet, Alla ko cemmbuɗo Tedduɗo.

75

ٱللَّهُ يَصۡطَفِي مِنَ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ رُسُلٗا وَمِنَ ٱلنَّاسِۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٞ

Allahu yastafee mina almalaikati rusulan wamina alnnasi inna Allaha sameeAAun baseerun

Alla no suɓoo immorde e Maleykaaji ɗi Nulaaɓe e yimɓe ɓen kadi. Pellet, Alla ko O Nanoowo ji'oowo.

76

يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرۡجَعُ ٱلۡأُمُورُ

YaAAlamu ma bayna aydeehim wama khalfahum waila Allahi turjaAAu alomooru

Homo Anndi ko woni kon yeeso maɓɓe e ko woni ko ɓaawo maɓɓe, ko faade ka Alla fiyakuuji ɗin ruttetee.

77

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱرۡكَعُواْ وَٱسۡجُدُواْۤ وَٱعۡبُدُواْ رَبَّكُمۡ وَٱفۡعَلُواْ ٱلۡخَيۡرَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ۩

Ya ayyuha allatheena amanoo irkaAAoo waosjudoo waoAAbudoo rabbakum waifAAaloo alkhayra laAAallakum tuflihoona

Eey mon yo ɓen gooŋɗinɓe, ndukƴee cujjon ndewon Joomi mo'on, ngollon ko moƴƴi kon mbelejo'o onon on maloyte.

78

وَجَٰهِدُواْ فِي ٱللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِۦۚ هُوَ ٱجۡتَبَىٰكُمۡ وَمَا جَعَلَ عَلَيۡكُمۡ فِي ٱلدِّينِ مِنۡ حَرَجٖۚ مِّلَّةَ أَبِيكُمۡ إِبۡرَٰهِيمَۚ هُوَ سَمَّىٰكُمُ ٱلۡمُسۡلِمِينَ مِن قَبۡلُ وَفِي هَٰذَا لِيَكُونَ ٱلرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيۡكُمۡ وَتَكُونُواْ شُهَدَآءَ عَلَى ٱلنَّاسِۚ فَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱعۡتَصِمُواْ بِٱللَّهِ هُوَ مَوۡلَىٰكُمۡۖ فَنِعۡمَ ٱلۡمَوۡلَىٰ وَنِعۡمَ ٱلنَّصِيرُ

Wajahidoo fee Allahi haqqa jihadihi huwa ijtabakum wama jaAAala AAalaykum fee alddeeni min harajin millata abeekum ibraheema huwa sammakumu almuslimeena min qablu wafee hatha liyakoona alrrasoolu shaheedan AAalaykum watakoonoo shuhadaa AAala alnnasi faaqeemoo alssalata waatoo alzzakata waiAAtasimoo biAllahi huwa mawlakum faniAAma almawla waniAAma alnnaseeru

Mbaɗee Jihaadi fii Alla no Jihaadi haaniri non, Kaŋko OSuɓiima on o mbaɗanaani on ɓitteende ka nder diina, diina baaba mooɗon Ibraahiima ko Kaŋko inni on juulɓe ko adii [ndee Alqur'aanaare] e nder mayre kadi, fii yo Nulaaɗo on laato seedo e hoore-mo'on onon kadi ngonon seeditoytooɓe e hoore yimɓe ɓe. Ñiiɓnee e Juulde nden totton askal on njogitee Alla, ko Kaŋko woni Giɗo mooɗon moƴƴii giɗo moƴƴii balloowo on.