← Suuraji fof
Suurah 3454 ayaaji

سبإ

Saba

Sheba

Firoore

Suɓo ɗemngal

1

ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَهُ ٱلۡحَمۡدُ فِي ٱلۡأٓخِرَةِۚ وَهُوَ ٱلۡحَكِيمُ ٱلۡخَبِيرُ

Alhamdu lillahi allathee lahu ma fee alssamawati wama fee alardi walahu alhamdu fee alakhirati wahuwa alhakeemu alkhabeeru

Jettooje ngoodanii Alla, On jeyɗo kala ko woni ka kammuuji e ka leydi. Hino woodani mo kadi jettooje ka La'akara. Ko Kaŋko woni Ñeeño, kumpitiiɗo.

2

يَعۡلَمُ مَا يَلِجُ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا يَخۡرُجُ مِنۡهَا وَمَا يَنزِلُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ وَمَا يَعۡرُجُ فِيهَاۚ وَهُوَ ٱلرَّحِيمُ ٱلۡغَفُورُ

YaAAlamu ma yaliju fee alardi wama yakhruju minha wama yanzilu mina alssamai wama yaAAruju feeha wahuwa alrraheemu alghafooru

Homo anndi ko naatata ka leydi, e ko yaltata e mayri, ko jippotoo iwra ka kammu e ko ƴawata e maggu. Ko Kaŋko woni jurmotooɗo otoo, jaafoto.

3

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَا تَأۡتِينَا ٱلسَّاعَةُۖ قُلۡ بَلَىٰ وَرَبِّي لَتَأۡتِيَنَّكُمۡ عَٰلِمِ ٱلۡغَيۡبِۖ لَا يَعۡزُبُ عَنۡهُ مِثۡقَالُ ذَرَّةٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَآ أَصۡغَرُ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكۡبَرُ إِلَّا فِي كِتَٰبٖ مُّبِينٖ

Waqala allatheena kafaroo la tateena alssaAAatu qul bala warabbee latatiyannakum AAalimi alghaybi la yaAAzubu AAanhu mithqalu tharratin fee alssamawati wala fee alardi wala asgharu min thalika wala akbaru illa fee kitabin mubeenin

Yedduɓe ɓen mbi'i: "Darngal ngal arataa min". Maaku: "aa'a! Mi wooɗndirii Joomi am! pellet, ko aray e mon. [Joomi ma] ko ganduɗo wirniiɗi. Hu'unde wirnanaaki Mo, ko fotata e abbere jarra, woni ka kammuuji maa ka leydi. Wanaa ko ɓuri ɗum famɗude, wonaa ko ɓuri ɗuum mawnude, si wonaa no e deftere feññinnde.

4

لِّيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِۚ أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَرِزۡقٞ كَرِيمٞ

Liyajziya allatheena amanoo waAAamiloo alssalihati olaika lahum maghfiratun warizqun kareemun

Fii yo O yoɓoy ɓen gooɗinɓe, ɓe ngolli moƴƴuɗi. Ɓeen ɗoon, hino woodani ɓe haforaneede, e arsike tedduɗo.

5

وَٱلَّذِينَ سَعَوۡ فِيٓ ءَايَٰتِنَا مُعَٰجِزِينَ أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مِّن رِّجۡزٍ أَلِيمٞ

Waallatheena saAAaw fee ayatina muAAajizeena olaika lahum AAathabun min rijzin aleemin

Ɓeen non yaccii ɓe e bonnitugol aayeeje amen ɗen, ɓen ɗon, hino woodani ɓe lepte, immorde e ɓurɗe mu'usuuɗe.

6

وَيَرَى ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ ٱلَّذِيٓ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَ هُوَ ٱلۡحَقَّ وَيَهۡدِيٓ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ

Wayara allatheena ootoo alAAilma allathee onzila ilayka min rabbika huwa alhaqqa wayahdee ila sirati alAAazeezi alhameedi

Ɓeen okkaaɓe ganndal hino yi'ira jippiniraande nden e maaɗa, immorde ka Joomi maa, ko kañre woni goonga, hinde fewnira e laawol poolɗo, jettiniiɗo On.

7

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ هَلۡ نَدُلُّكُمۡ عَلَىٰ رَجُلٖ يُنَبِّئُكُمۡ إِذَا مُزِّقۡتُمۡ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّكُمۡ لَفِي خَلۡقٖ جَدِيدٍ

Waqala allatheena kafaroo hal nadullukum AAala rajulin yunabbiokum itha muzziqtum kulla mumazzaqin innakum lafee khalqin jadeedin

Yedduɓe ɓen kadi mbi'i: "On ngaccay min tinndina on fii gorko, mo no kumpita on, won'de si on muncitaama kala muncitannde, on ngontoyay e tagoore hesre?

8

أَفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَم بِهِۦ جِنَّةُۢۗ بَلِ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ فِي ٱلۡعَذَابِ وَٱلضَّلَٰلِ ٱلۡبَعِيدِ

Aftara AAala Allahi kathiban am bihi jinnatun bali allatheena la yuminoona bialakhirati fee alAAathabi waalddalali albaAAeedi

O fekindi fenaande e hoore Alla? Kaa hara ko jinna nanngi mo? Si ko woni, ɓen ɓe ngooŋɗinaa La'akara on, ɓe wonii e lepte e majjere woɗɗiinde (goonga).

9

أَفَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَىٰ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِن نَّشَأۡ نَخۡسِفۡ بِهِمُ ٱلۡأَرۡضَ أَوۡ نُسۡقِطۡ عَلَيۡهِمۡ كِسَفٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّكُلِّ عَبۡدٖ مُّنِيبٖ

Afalam yaraw ila ma bayna aydeehim wama khalfahum mina alssamai waalardi in nasha nakhsif bihimu alarda aw nusqit AAalayhim kisafan mina alssamai inna fee thalika laayatan likulli AAabdin muneebin

E ɓee nji'aani ko woni yeeso maaɓe e ko woni ɓaawo maɓɓe immorde ka kammu e ka leydi? Si Min muuyiino, Min munnirayno ɓe leydi ndin, maa Min pukkina e maɓɓe taƴontine (lepte), immorde ka kammu. Wonii e ɗuum, Ma'ande, wonan'de kala jeyaaɗo duttotooɗo (e Joomi mum).

10

۞وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا دَاوُۥدَ مِنَّا فَضۡلٗاۖ يَٰجِبَالُ أَوِّبِي مَعَهُۥ وَٱلطَّيۡرَۖ وَأَلَنَّا لَهُ ٱلۡحَدِيدَ

Walaqad atayna dawooda minna fadlan ya jibalu awwibee maAAahu waalttayra waalanna lahu alhadeeda

Gooŋɗii Min ngokkii Daawuuda ɓural, immorde e Amen. [Min mbi'i]: "eey mon pelle e colli, cubbunhinodee e makko. Min newinani mo (tafugol) njamndi ndin.

11

أَنِ ٱعۡمَلۡ سَٰبِغَٰتٖ وَقَدِّرۡ فِي ٱلسَّرۡدِۖ وَٱعۡمَلُواْ صَٰلِحًاۖ إِنِّي بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٞ

Ani iAAmal sabighatin waqaddir fee alssardi waiAAmaloo salihan innee bima taAAmaloona baseerun

(Min mbii'ani mo won'de): "Gollu wutteeji njamndi, eɓɓaa ka tafoodi. NGollon golle moƴƴe, pellet, ko Mi deenuɗo ko ngolloton kon".

12

وَلِسُلَيۡمَٰنَ ٱلرِّيحَ غُدُوُّهَا شَهۡرٞ وَرَوَاحُهَا شَهۡرٞۖ وَأَسَلۡنَا لَهُۥ عَيۡنَ ٱلۡقِطۡرِۖ وَمِنَ ٱلۡجِنِّ مَن يَعۡمَلُ بَيۡنَ يَدَيۡهِ بِإِذۡنِ رَبِّهِۦۖ وَمَن يَزِغۡ مِنۡهُمۡ عَنۡ أَمۡرِنَا نُذِقۡهُ مِنۡ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ

Walisulaymana alrreeha ghuduwwuha shahrun warawahuha shahrun waasalna lahu AAayna alqitri wamina aljinni man yaAAmalu bayna yadayhi biithni rabbihi waman yazigh minhum AAan amrina nuthiqhu min AAathabi alssaAAeeri

(Min eeltani kadi) Sulaymaana henndu ndun: dawol mayru ko yeru (yaadu) lewru, kirndol mayru kadi ko yeru (yaadu) lewu. Min koncinani mo ɓunndu sila (kire). Hino jinnaaji ɗin, golliraynooɗi ye'eso makko, e duŋayee Joomi makko. Kala ooñiingii e majji, ga e yamiroore Amen nden, Min meeɗina ngii lepte dulɓoowe nge.

13

يَعۡمَلُونَ لَهُۥ مَا يَشَآءُ مِن مَّحَٰرِيبَ وَتَمَٰثِيلَ وَجِفَانٖ كَٱلۡجَوَابِ وَقُدُورٖ رَّاسِيَٰتٍۚ ٱعۡمَلُوٓاْ ءَالَ دَاوُۥدَ شُكۡرٗاۚ وَقَلِيلٞ مِّنۡ عِبَادِيَ ٱلشَّكُورُ

YaAAmaloona lahu ma yashao min mahareeba watamatheela wajifanin kaaljawabi waqudoorin rasiyatin iAAmaloo ala dawooda shukran waqaleelun min AAibadiya alshshakooru

Hiɗi ngollana mo ko o faalaa: gila e tataaji, e nanndollaaji, e looɗe wa'iɗe wa beeli, e payanɗe feŋiiɗe. "Gollee, onon ɓeynguure Daawuuda, njetton (Alla)", fanɗii e jiyaaɓe Am ɓen, jettoowo (Kam).

14

فَلَمَّا قَضَيۡنَا عَلَيۡهِ ٱلۡمَوۡتَ مَا دَلَّهُمۡ عَلَىٰ مَوۡتِهِۦٓ إِلَّا دَآبَّةُ ٱلۡأَرۡضِ تَأۡكُلُ مِنسَأَتَهُۥۖ فَلَمَّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ ٱلۡجِنُّ أَن لَّوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ ٱلۡغَيۡبَ مَا لَبِثُواْ فِي ٱلۡعَذَابِ ٱلۡمُهِينِ

Falamma qadayna AAalayhi almawta ma dallahum AAala mawtihi illa dabbatu alardi takulu minsaatahu falamma kharra tabayyanati aljinnu an law kanoo yaAAlamoona alghayba ma labithoo fee alAAathabi almuheeni

Nde Min ñaawnoo e makko maayde nden, annditaani ɗi fii maayde makko nden, si wonaa gannguuji leydi(mooƴu) ɗin, hino ñaama tuggordu makko ndun. Nde o fukkinoo, feeñani jinnaaji ɗin, won'de si ɗi nganndunoo ko wirnii, ɗi ñiiɓataano e lepte [jeyaagu] koynooje.

15

لَقَدۡ كَانَ لِسَبَإٖ فِي مَسۡكَنِهِمۡ ءَايَةٞۖ جَنَّتَانِ عَن يَمِينٖ وَشِمَالٖۖ كُلُواْ مِن رِّزۡقِ رَبِّكُمۡ وَٱشۡكُرُواْ لَهُۥۚ بَلۡدَةٞ طَيِّبَةٞ وَرَبٌّ غَفُورٞ

Laqad kana lisabain fee maskanihim ayatun jannatani AAan yameenin washimalin kuloo min rizqi rabbikum waoshkuroo lahu baldatun tayyibatun warabbun ghafoorun

Gooŋɗii wonaniino yimɓe Saba'i ɓen e koɗooli maɓɓe ɗin, Ma'ande; gese ɗiɗi ka bannge ñaamo e ka nano. (Min wmbiani ɓe): "Ñaamee e arsike Joomi mon, njetton mo Mo. Leydi ndin ko laaɓundi, e Joomiraawo jafotooɗo".

16

فَأَعۡرَضُواْ فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ سَيۡلَ ٱلۡعَرِمِ وَبَدَّلۡنَٰهُم بِجَنَّتَيۡهِمۡ جَنَّتَيۡنِ ذَوَاتَيۡ أُكُلٍ خَمۡطٖ وَأَثۡلٖ وَشَيۡءٖ مِّن سِدۡرٖ قَلِيلٖ

FaaAAradoo faarsalna AAalayhim sayla alAAarimi wabaddalnahum bijannatayhim jannatayni thawatay okulin khamtin waathlin washayin min sidrin qaleelin

(Kono) ɓe ɗuunii. Min ngurti e maɓɓe ndiyam waame, Min mbaɗtitani ɓe gese maɓɓe ɗen ɗiɗi, gese (goo) ɗiɗi, marɗe ñaametee kaaɗɗo, e (leɗɗe) duɓɓeeje, e hu'unde e jaaɓe seeɗaaje.

17

ذَٰلِكَ جَزَيۡنَٰهُم بِمَا كَفَرُواْۖ وَهَلۡ نُجَٰزِيٓ إِلَّا ٱلۡكَفُورَ

Thalika jazaynahum bima kafaroo wahal nujazee illa alkafoora

Ngool (yaggingol), Min njoɓirɓe ko ɓe njeddi kon. E hara Min njoɓay si wonaa yedduɓe ɓen?

18

وَجَعَلۡنَا بَيۡنَهُمۡ وَبَيۡنَ ٱلۡقُرَى ٱلَّتِي بَٰرَكۡنَا فِيهَا قُرٗى ظَٰهِرَةٗ وَقَدَّرۡنَا فِيهَا ٱلسَّيۡرَۖ سِيرُواْ فِيهَا لَيَالِيَ وَأَيَّامًا ءَامِنِينَ

WajaAAalna baynahum wabayna alqura allatee barakna feeha quran thahiratan waqaddarna feeha alssayra seeroo feeha layaliya waayyaman amineena

Min mbaɗi hakkune maɓɓe e koɗooli ɗi Min mbaɗi barki e mum ɗin, koɗooli feeñondirɗi, Min eɓɓi e majji yaadu. (Min mbi'ani ɓe): "njehee ton jemmaaji e ñalawmaaji, ko on hooliiɓe".

19

فَقَالُواْ رَبَّنَا بَٰعِدۡ بَيۡنَ أَسۡفَارِنَا وَظَلَمُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ فَجَعَلۡنَٰهُمۡ أَحَادِيثَ وَمَزَّقۡنَٰهُمۡ كُلَّ مُمَزَّقٍۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ

Faqaloo rabbana baAAid bayna asfarina wathalamoo anfusahum fajaAAalnahum ahadeetha wamazzaqnahum kulla mumazzaqin inna fee thalika laayatin likulli sabbarin shakoorin

Ɓe mbi'i'i: "Joomi amen, woɗɗindir hakkunde yaaduuji amen", ɓe tooñi ko'e maɓɓe, Min mbaɗti fillitee ɓe fii mum, Min cenndindiri ɓe hattirde e senndirgol. Pellet, wonii e ɗuum, Ma'andeeji wonan'de kala keewuɗo muñal, jettoowo (neema).

20

وَلَقَدۡ صَدَّقَ عَلَيۡهِمۡ إِبۡلِيسُ ظَنَّهُۥ فَٱتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقٗا مِّنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ

Walaqad saddaqa AAalayhim ibleesu thannahu faittabaAAoohu illa fareeqan mina almumineena

Gooŋɗii Ibuliisa goonginii jikke mum ɗen e maɓɓe. Ɓe njokki mo, si wonaa fedde e gooŋɗinɓe ɓeen.

21

وَمَا كَانَ لَهُۥ عَلَيۡهِم مِّن سُلۡطَٰنٍ إِلَّا لِنَعۡلَمَ مَن يُؤۡمِنُ بِٱلۡأٓخِرَةِ مِمَّنۡ هُوَ مِنۡهَا فِي شَكّٖۗ وَرَبُّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٍ حَفِيظٞ

Wama kana lahu AAalayhim min sultanin illa linaAAlama man yuminu bialakhirati mimman huwa minha fee shakkin warabbuka AAala kulli shayin hafeethun

E doole alanaa mo e dow maɓɓe, cemmbe (wurtugol), si wonaa tan, ko fii no Moen nganndira on gooŋɗinɗo La'akara e on gonɗo e sikke fii mum. Joomi maa non, e dow kala hu'unde, ko O deenɗo.

22

قُلِ ٱدۡعُواْ ٱلَّذِينَ زَعَمۡتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَمۡلِكُونَ مِثۡقَالَ ذَرَّةٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا لَهُمۡ فِيهِمَا مِن شِرۡكٖ وَمَا لَهُۥ مِنۡهُم مِّن ظَهِيرٖ

Quli odAAoo allatheena zaAAamtum min dooni Allahi la yamlikoona mithqala tharratin fee alssamawati wala fee alardi wama lahum feehima min shirkin wama lahu minhum min thaheerin

Maaku: "Noddee ɗin ɗi ɗaynitorɗon [ deweteeɗi] ga Alla. Ɗi njeyaa hay yeru abbere jarra, ka kammuuji wonaa ka leydi. Alanaa ɗi e ɗin (kammuuli e leydi ndin) kafidaaɗo (geɗal), alanaa mo e ɗiin, hay ballondirteeɗo".

23

وَلَا تَنفَعُ ٱلشَّفَٰعَةُ عِندَهُۥٓ إِلَّا لِمَنۡ أَذِنَ لَهُۥۚ حَتَّىٰٓ إِذَا فُزِّعَ عَن قُلُوبِهِمۡ قَالُواْ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمۡۖ قَالُواْ ٱلۡحَقَّۖ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ

Wala tanfaAAu alshshafaAAatu AAindahu illa liman athina lahu hatta itha fuzziAAa AAan quloobihim qaloo matha qala rabbukum qaloo alhaqqa wahuwa alAAaliyyu alkabeeru

Tefoore nafataa ka makko, si wonaa on Mo O duŋanii. Haa si ɗenƴere nden yaltinaama e ɓerɗe maɓɓe ɗen, ɓe mbi'a: "Ko holɗum Joomi mon daali?" Ɓe mb'a: "Ko goonga kan; ko Kaŋko woni Toowɗo, Mawɗo On".

24

۞قُلۡ مَن يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ قُلِ ٱللَّهُۖ وَإِنَّآ أَوۡ إِيَّاكُمۡ لَعَلَىٰ هُدًى أَوۡ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ

Qul man yarzuqukum mina alssamawati waalardi quli Allahu wainna aw iyyakum laAAala hudan aw fee dalalin mubeenin

Maaku: "Kon hombo woni arsikiroowo on ka kammuuji e ka leydi?" Maaku: "Ko Alla. Ko si ko minen maa si ko onon, ngoni e peewal maa e nder majjere ɓanngunde".

25

قُل لَّا تُسۡـَٔلُونَ عَمَّآ أَجۡرَمۡنَا وَلَا نُسۡـَٔلُ عَمَّا تَعۡمَلُونَ

Qul la tusaloona AAamma ajramna wala nusalu AAamma taAAmaloona

Maaku: "On laɓnditoytaake fii ko min mbonni, minen kadi men laɓnditoytaake fii ko ngolloton ton".

26

قُلۡ يَجۡمَعُ بَيۡنَنَا رَبُّنَا ثُمَّ يَفۡتَحُ بَيۡنَنَا بِٱلۡحَقِّ وَهُوَ ٱلۡفَتَّاحُ ٱلۡعَلِيمُ

Qul yajmaAAu baynana rabbuna thumma yaftahu baynana bialhaqqi wahuwa alfattahu alAAaleemu

Maaku: "Joomi men renndinoyay en, refti o ñaawira hakkunde min goonga; Ko Kaŋko woni ñawoowo, gannduɗo On".

27

قُلۡ أَرُونِيَ ٱلَّذِينَ أَلۡحَقۡتُم بِهِۦ شُرَكَآءَۖ كَلَّاۚ بَلۡ هُوَ ٱللَّهُ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ

Qul arooniya allatheena alhaqtum bihi shurakaa kalla bal huwa Allahu alAAazeezu alhakeemu

Maaku: "kollee Kam ɗin ɗi baɗtidu-ɗon e makko kafidiiɗi. Wonaa non woniri! Si ko woni, ko Kaŋko woni AllapFooluɗo, Ñeeñɗo On".

28

وَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ إِلَّا كَآفَّةٗ لِّلنَّاسِ بَشِيرٗا وَنَذِيرٗا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ

Wama arsalnaka illa kaffatan lilnnasi basheeran wanatheeran walakinna akthara alnnasi la yaAAlamoona

Min nuliraali ma, si wonaa e yimɓe ɓen fof: wewlinoowo e jeertinoowo. Kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen, ɓe nganndaa.

29

وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلۡوَعۡدُ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ

Wayaqooloona mata hatha alwaAAdu in kuntum sadiqeena

Heɓe mbi'a: "Ko holnde tuma woni ndee Fodoore, si on laatike gooŋɗɓe?"

30

قُل لَّكُم مِّيعَادُ يَوۡمٖ لَّا تَسۡتَـٔۡخِرُونَ عَنۡهُ سَاعَةٗ وَلَا تَسۡتَقۡدِمُونَ

Qul lakum meeAAadu yawmin la tastakhiroona AAanhu saAAatan wala tastaqdimoona

Maaku: "Hino woodani on fodoore, nde o neeɓnitantaake e mayre fotde saa'i, on ardintinantaake nde kadi!".

31

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَن نُّؤۡمِنَ بِهَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ وَلَا بِٱلَّذِي بَيۡنَ يَدَيۡهِۗ وَلَوۡ تَرَىٰٓ إِذِ ٱلظَّـٰلِمُونَ مَوۡقُوفُونَ عِندَ رَبِّهِمۡ يَرۡجِعُ بَعۡضُهُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٍ ٱلۡقَوۡلَ يَقُولُ ٱلَّذِينَ ٱسۡتُضۡعِفُواْ لِلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُواْ لَوۡلَآ أَنتُمۡ لَكُنَّا مُؤۡمِنِينَ

Waqala allatheena kafaroo lan numina bihatha alqurani wala biallathee bayna yadayhi walaw tara ithi alththalimoona mawqoofoona AAinda rabbihim yarjiAAu baAAduhum ila baAAdin alqawla yaqoolu allatheena istudAAifoo lillatheena istakbaroo lawla antum lakunna mumineena

Yedduɓe ɓen mbi'i: "Min ngooŋɗintaa ndee Alqur'aanaare muk, wonaa nden adiinde nde". Sinno a tinayno tuma nde tooñɓe ɓen ndarnetee ka Joomi maɓɓe, hara yoga maɓɓe no rutta yoga konngol, lo'inanooɓe ɓen mbi'ana townitinooɓe ɓen: "Si wonaano onon nun, min ngonayno gooɗinɓe".

32

قَالَ ٱلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُواْ لِلَّذِينَ ٱسۡتُضۡعِفُوٓاْ أَنَحۡنُ صَدَدۡنَٰكُمۡ عَنِ ٱلۡهُدَىٰ بَعۡدَ إِذۡ جَآءَكُمۖ بَلۡ كُنتُم مُّجۡرِمِينَ

Qala allatheena istakbaroo lillatheena istudAAifoo anahnu sadadnakum AAani alhuda baAAda ith jaakum bal kuntum mujrimeena

Townitinooɓe ɓenmbi'ani lo'inanooɓe ɓen: "E ko minen palinoo on e peewal ɓaawo ngal arde e mon? Si ko woni, on ngoniino bonɓe".

33

وَقَالَ ٱلَّذِينَ ٱسۡتُضۡعِفُواْ لِلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُواْ بَلۡ مَكۡرُ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ إِذۡ تَأۡمُرُونَنَآ أَن نَّكۡفُرَ بِٱللَّهِ وَنَجۡعَلَ لَهُۥٓ أَندَادٗاۚ وَأَسَرُّواْ ٱلنَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُاْ ٱلۡعَذَابَۚ وَجَعَلۡنَا ٱلۡأَغۡلَٰلَ فِيٓ أَعۡنَاقِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۖ هَلۡ يُجۡزَوۡنَ إِلَّا مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ

Waqala allatheena istudAAifoo lillatheena istakbaroo bal makru allayli waalnnahari ith tamuroonana an nakfura biAllahi wanajAAala lahu andadan waasarroo alnnadamata lamma raawoo alAAathaba wajaAAalna alaghlala fee aAAnaqi allatheena kafaroo hal yujzawna illa ma kanoo yaAAmaloona

Lo'inanooɓe ɓen kadi mbi'ani townitinooɓe ɓen: "Si ko woni, ko pewje (mon) jemma e ñalawma, tuma njamiraynoɗon meon yo men njeddu Alla, min mbaɗana Mo potondirɗi". Ɓe cuuɗi nimse ɗen, nde ɓe njinoo lepte ɗen. Min mbaɗi kolombooje e daaɗe ɓen yedduɓe. Hara ɓe yoɓitete si wanaa ko ɓe ngollatnoo oo kon?

34

وَمَآ أَرۡسَلۡنَا فِي قَرۡيَةٖ مِّن نَّذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتۡرَفُوهَآ إِنَّا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ

Wama arsalna fee qaryatin min natheerin illa qala mutrafooha inna bima orsiltum bihi kafiroona

Min Nulaani jeertinoowo e yimɓe saare, si wanaa neeminaaɓe mayre ɓen mbiay: "Minen ko men yedduɓe ko nulidaɗon kon".

35

وَقَالُواْ نَحۡنُ أَكۡثَرُ أَمۡوَٰلٗا وَأَوۡلَٰدٗا وَمَا نَحۡنُ بِمُعَذَّبِينَ

Waqaloo nahnu aktharu amwalan waawladan wama nahnu bimuAAaththabeena

Ɓe mbi'i kadi: "Ko menen ɓuri ɗuuɗude jawɗe e ɓiɓɓe, men wonaani kadi lepteteeɓe".

36

قُلۡ إِنَّ رَبِّي يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ

Qul inna rabbee yabsutu alrrizqa liman yashao wayaqdiru walakinna akthara alnnasi la yaAAlamoona

Maaku: "pellet, Joomi am homo weertana arsike on, mo O muuyi, O ɓillini (mo O muuyi). Kono ɓurɓe ɗuuɗude e yimɓe ɓen, ɓe nganndaa".

37

وَمَآ أَمۡوَٰلُكُمۡ وَلَآ أَوۡلَٰدُكُم بِٱلَّتِي تُقَرِّبُكُمۡ عِندَنَا زُلۡفَىٰٓ إِلَّا مَنۡ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَأُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ جَزَآءُ ٱلضِّعۡفِ بِمَا عَمِلُواْ وَهُمۡ فِي ٱلۡغُرُفَٰتِ ءَامِنُونَ

Wama amwalukum wala awladukum biallatee tuqarribukum AAindana zulfa illa man amana waAAamila salihan faolaika lahum jazao alddiAAfi bima AAamiloo wahum fee alghurufati aminoona

Wonaa jawɗe mon, wonaa jiidi mon woni ko ɓaɗtinirta on ka Amen ɓadal. Si wonaa ɓen gooŋɗinɓe ɓe ngolli golle moƴƴe; ɓen ɗon, hino woodani ɓe njoɓdi sowaande, sabu ko ɓe ngolli kon, kamɓe ka soorooji, ko ɓe hooliiɓe.

38

وَٱلَّذِينَ يَسۡعَوۡنَ فِيٓ ءَايَٰتِنَا مُعَٰجِزِينَ أُوْلَـٰٓئِكَ فِي ٱلۡعَذَابِ مُحۡضَرُونَ

Waallatheena yasAAawna fee ayatina muAAajizeena olaika fee alAAathabi muhdaroona

Ɓeen yaccotooɓe e doŋkingol (yimɓe ɓeen) e Aayeeje Amen ɗen, ɓen ɗon, ka ka ndeer lepte woni ko ɓe tawnoytee.

39

قُلۡ إِنَّ رَبِّي يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦ وَيَقۡدِرُ لَهُۥۚ وَمَآ أَنفَقۡتُم مِّن شَيۡءٖ فَهُوَ يُخۡلِفُهُۥۖ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلرَّـٰزِقِينَ

Qul inna rabbee yabsutu alrrizqa liman yashao min AAibadihi wayaqdiru lahu wama anfaqtum min shayin fahuwa yukhlifuhu wahuwa khayru alrraziqeena

Maaku: "pellet, Joomi am homo weertana arsike on, mo o muuyani e jeyaaɓe makko ɓen, O ɓillini mo (O muuyi e maɓɓe). Kala non ko wintiɗon e hu'unde, Kaŋko O lomtinay nde. Ko Kaŋko woni moƴƴo Arsikoowo".

40

وَيَوۡمَ يَحۡشُرُهُمۡ جَمِيعٗا ثُمَّ يَقُولُ لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ أَهَـٰٓؤُلَآءِ إِيَّاكُمۡ كَانُواْ يَعۡبُدُونَ

Wayawma yahshuruhum jameeAAan thumma yaqoolu lilmalaikati ahaolai iyyakum kanoo yaAAbudoona

Ñande o mooɓtindiroyta ɓe dendaangal, refti o daalana Maleykaaji ɓin: "E ko ɓee ɗoo (yimɓe) ndewatnoo on?"

41

قَالُواْ سُبۡحَٰنَكَ أَنتَ وَلِيُّنَا مِن دُونِهِمۖ بَلۡ كَانُواْ يَعۡبُدُونَ ٱلۡجِنَّۖ أَكۡثَرُهُم بِهِم مُّؤۡمِنُونَ

Qaloo subhanaka anta waliyyuna min doonihim bal kanoo yaAAbudoona aljinna aktharuhum bihim muminoona

Ɓe mbi'a: "Senayee woodanii ma! Ko Aan woni giɗo amen ga maɓɓe. Toode ko jinnaaji ɗin ɓe ndewaynoo, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe, ko ɗin (jinnaaji) gooŋɗini".

42

فَٱلۡيَوۡمَ لَا يَمۡلِكُ بَعۡضُكُمۡ لِبَعۡضٖ نَّفۡعٗا وَلَا ضَرّٗا وَنَقُولُ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ ذُوقُواْ عَذَابَ ٱلنَّارِ ٱلَّتِي كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ

Faalyawma la yamliku baAAdukum libaAAdin nafAAan wala darran wanaqoolu lillatheena thalamoo thooqoo AAathaba alnnari allatee kuntum biha tukaththiboona

Hannde non, yoga mon waawanaa yoga nafa wanaa lorra. Min mbi'anoya ɓen tooñɓe: "Meeɗee lepte Yiite nge pennatnoɗon fii mum".

43

وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٖ قَالُواْ مَا هَٰذَآ إِلَّا رَجُلٞ يُرِيدُ أَن يَصُدَّكُمۡ عَمَّا كَانَ يَعۡبُدُ ءَابَآؤُكُمۡ وَقَالُواْ مَا هَٰذَآ إِلَّآ إِفۡكٞ مُّفۡتَرٗىۚ وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِلۡحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمۡ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا سِحۡرٞ مُّبِينٞ

Waitha tutla AAalayhim ayatuna bayyinatin qaloo ma hatha illa rajulun yureedu an yasuddakum AAamma kana yaAAbudu abaokum waqaloo ma hatha illa ifkun muftaran waqala allatheena kafaroo lilhaqqi lamma jaahum in hatha illa sihrun mubeenun

Si aayeeje amen ɓannguɗe ɗen janngaamma e maɓɓe, ɓe mbi'a: "oo wonaani, si wonaa gorko paalaaɗo palagol on e ko baabiraaɓe mon ndewayno rewaynoo". Ɓe mbi'i: "Ndee (Alqur’aanaare) wonaani, si wonaa fenaande fekindaande". Yedduɓe ɓen mb'ani goonga kan nde ka arnoo e maɓɓe: "Ndee wonaani, si wanaa mbilewu ɓanngu ngu".

44

وَمَآ ءَاتَيۡنَٰهُم مِّن كُتُبٖ يَدۡرُسُونَهَاۖ وَمَآ أَرۡسَلۡنَآ إِلَيۡهِمۡ قَبۡلَكَ مِن نَّذِيرٖ

Wama ataynahum min kutubin yadrusoonaha wama arsalna ilayhim qablaka min natheerin

Min ngaddanaani ɓee, defte ɗe ɓe janngata. Min meeɗaani nulude e maɓɓe, jeertinoowo ado maa.

45

وَكَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ وَمَا بَلَغُواْ مِعۡشَارَ مَآ ءَاتَيۡنَٰهُمۡ فَكَذَّبُواْ رُسُلِيۖ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ

Wakaththaba allatheena min qablihim wama balaghoo miAAshara ma ataynahum fakaththaboo rusulee fakayfa kana nakeeri

Adinooɓe ɓe ɓen [kadi] njenniino (nulaaɓe mum). [Yimɓe maa ɓen] njottaaki sappaɓal ko Min ngkkunoo ɓen kon. Ɓen njeddi Nulaaɓe Amen ɓen, taskii no lepte am ɗen mba'unoo!

46

۞قُلۡ إِنَّمَآ أَعِظُكُم بِوَٰحِدَةٍۖ أَن تَقُومُواْ لِلَّهِ مَثۡنَىٰ وَفُرَٰدَىٰ ثُمَّ تَتَفَكَّرُواْۚ مَا بِصَاحِبِكُم مِّن جِنَّةٍۚ إِنۡ هُوَ إِلَّا نَذِيرٞ لَّكُم بَيۡنَ يَدَيۡ عَذَابٖ شَدِيدٖ

Qul innama aAAithukum biwahidatin an taqoomoo lillahi mathna wafurada thumma tatafakkaroo ma bisahibikum min jinnatin in huwa illa natheerun lakum bayna yaday AAathabin shadeedin

Maaku: "nganndee ko mi waajorta on, ko (hu'unde) wootere: "Ko nde daroranton Alla ɗiɗo ɗiɗo e gooto gooto, refti miijitoɗon. (Nganndon) wondiiɗo mon on aldaa e jinna: O wonaani, si wonaa jerrtinoowo on, e ko woni yeeso (mon), e lepte caɗtuɗe".

47

قُلۡ مَا سَأَلۡتُكُم مِّنۡ أَجۡرٖ فَهُوَ لَكُمۡۖ إِنۡ أَجۡرِيَ إِلَّا عَلَى ٱللَّهِۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٞ

Qul ma saaltukum min ajrin fahuwa lakum in ajriya illa AAala Allahi wahuwa AAala kulli shayin shaheedun

Maaku: "Mi laɓndaaki on njoɓdi, ɗuum ko fii mon. Njoɓdi am ndin wonaani, si wonaa ka Alla. Kaŋko Ko o Seediiɗo e kala hu'unde".

48

قُلۡ إِنَّ رَبِّي يَقۡذِفُ بِٱلۡحَقِّ عَلَّـٰمُ ٱلۡغُيُوبِ

Qul inna rabbee yaqthifu bialhaqqi AAallamu alghuyoobi

Maaku: "pellet, Joomi am ko nerlortooɗo [meere nden, hujjaaji] goonga ka, timminɗo anndugol wirniiɗi".

49

قُلۡ جَآءَ ٱلۡحَقُّ وَمَا يُبۡدِئُ ٱلۡبَٰطِلُ وَمَا يُعِيدُ

Qul jaa alhaqqu wama yubdio albatilu wama yuAAeedu

Maaku: "Goonga ka arii [Iislaamu on], mehre [ke'eferaagu] ngu alaa ka feeña, kadi, nde ruttotaako".

50

قُلۡ إِن ضَلَلۡتُ فَإِنَّمَآ أَضِلُّ عَلَىٰ نَفۡسِيۖ وَإِنِ ٱهۡتَدَيۡتُ فَبِمَا يُوحِيٓ إِلَيَّ رَبِّيٓۚ إِنَّهُۥ سَمِيعٞ قَرِيبٞ

Qul in dalaltu fainnama adillu AAala nafsee waini ihtadaytu fabima yoohee ilayya rabbee innahu sameeAAun qareebun

Maaku: "Si mi majjii, haray ko hoore-am mi majjani; si mi feewii kadi, ko sabu ko sabu ko Joomi am wahayini e am kon, tawde pellet, ko o nanoowo, Ɓadiiɗo".

51

وَلَوۡ تَرَىٰٓ إِذۡ فَزِعُواْ فَلَا فَوۡتَ وَأُخِذُواْ مِن مَّكَانٖ قَرِيبٖ

Walaw tara ith faziAAoo fala fawta waokhithoo min makanin qareebin

Sinno a tinatno, tuma nde ɓe ɗeŋƴii, - laaworde alanaa (ɓe), - ɓe nanngiree e nokkuure ɓadiinde!

52

وَقَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِهِۦ وَأَنَّىٰ لَهُمُ ٱلتَّنَاوُشُ مِن مَّكَانِۭ بَعِيدٖ

Waqaloo amanna bihi waanna lahumu alttanawushu min makanin baAAeedin

Ɓe mbi'a: "Min ngooŋɗinii [Darngal] ngal", e ko holno gooŋɗinal woonirani ɓe e nokku goɗɗuɗo?

53

وَقَدۡ كَفَرُواْ بِهِۦ مِن قَبۡلُۖ وَيَقۡذِفُونَ بِٱلۡغَيۡبِ مِن مَّكَانِۭ بَعِيدٖ

Waqad kafaroo bihi min qablu wayaqthifoona bialghaybi min makanin baAAeedin

Hara non ɓe jeddiino nde ko adii, heɓe mbernora ko wirnii e nokku goɗɗuɗo!

54

وَحِيلَ بَيۡنَهُمۡ وَبَيۡنَ مَا يَشۡتَهُونَ كَمَا فُعِلَ بِأَشۡيَاعِهِم مِّن قَبۡلُۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ فِي شَكّٖ مُّرِيبِۭ

Waheela baynahum wabayna ma yashtahoona kama fuAAila biashyaAAihim min qablu innahum kanoo fee shakkin mureebin

Heedee hakkunde e ko ɓe tuuyetee, wano golliranoo e nanndo maɓɓe ko adii, tawde ɓe ngoniino e sikke cikkiniiɗa.