← Suuraji fof
Suurah 4154 ayaaji

فصلت

Fussilat

Explained in Detail

Firoore

Suɓo ɗemngal

1

حمٓ

Hameem

Haa, miim.[1]

2

تَنزِيلٞ مِّنَ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

Tanzeelun mina alrrahmani alrraheemi

Ko jipporiinde immorde ka Jurmeteeɗo, Hinnotooɗo on.

3

كِتَٰبٞ فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥ قُرۡءَانًا عَرَبِيّٗا لِّقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ

Kitabun fussilat ayatuhu quranan AAarabiyyan liqawmin yaAAlamoona

Deftere fensitaande aayeeje mum, janngeteende e ɗemngal aarabu, wonan,de yimɓe anndooɓe.

4

بَشِيرٗا وَنَذِيرٗا فَأَعۡرَضَ أَكۡثَرُهُمۡ فَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ

Basheeran wanatheeran faaAArada aktharuhum fahum la yasmaAAoona

wewlinaynde jeertinaaɓe. Kono ɓurɓe ɗuuɗude ɓen e maɓɓe, ɗuurnii, ɓeen ɓe nanataa.

5

وَقَالُواْ قُلُوبُنَا فِيٓ أَكِنَّةٖ مِّمَّا تَدۡعُونَآ إِلَيۡهِ وَفِيٓ ءَاذَانِنَا وَقۡرٞ وَمِنۢ بَيۡنِنَا وَبَيۡنِكَ حِجَابٞ فَٱعۡمَلۡ إِنَّنَا عَٰمِلُونَ

Waqaloo quloobuna fee akinnatin mimma tadAAoona ilayhi wafee athanina waqrun wamin baynina wabaynika hijabun faiAAmal innana AAamiloona

Ɓe mb'i: "Ɓerɗe amen no ommbanii ko noddataa men e mum kon, noto hino e noppi amen, heedo kadi hino hakkunde amen e maa. Haray wonu e golle maa ; menen kadi miɗen e golle amen".

6

قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَٱسۡتَقِيمُوٓاْ إِلَيۡهِ وَٱسۡتَغۡفِرُوهُۗ وَوَيۡلٞ لِّلۡمُشۡرِكِينَ

Qul innama ana basharun mithlukum yooha ilayya annama ilahukum ilahun wahidun faistaqeemoo ilayhi waistaghfiroohu wawaylun lilmushrikeena

Maaku: "nganndee ko neɗɗanke yeruujo mon. Wahayinaama e am, won'de Deweteeɗo mon on, ko Deweteeɗo gooto. Ñiiɓee e ɗum, insinanoɗon mo". Bone woodanii sirkooɓe ɓen.

7

ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ كَٰفِرُونَ

Allatheena la yutoona alzzakata wahum bialakhirati hum kafiroona

ɓe njonnataa ɓeen askal, hara kadi hiɓe njeddi fii La'akara.

8

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ لَهُمۡ أَجۡرٌ غَيۡرُ مَمۡنُونٖ

Inna allatheena amanoo waAAamiloo alssalihati lahum ajrun ghayru mamnoonin

Pellet, ɓeen gooŋɗiinɓe ɓe ngolli moƴƴi ɗin, hino woodani ɓe njoɓdi ndi taƴondirtaa.

9

۞قُلۡ أَئِنَّكُمۡ لَتَكۡفُرُونَ بِٱلَّذِي خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ فِي يَوۡمَيۡنِ وَتَجۡعَلُونَ لَهُۥٓ أَندَادٗاۚ ذَٰلِكَ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ

Qul ainnakum latakfuroona biallathee khalaqa alarda fee yawmayni watajAAaloona lahu andadan thalika rabbu alAAalameena

Maaku: "Eey mon on njedda oon takɗo leydi ndin ndeer balɗe ɗiɗi, mbaɗanon mo goreeɓe? Awa ko oon woni Jeyɗo winndere ndeen.

10

وَجَعَلَ فِيهَا رَوَٰسِيَ مِن فَوۡقِهَا وَبَٰرَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَآ أَقۡوَٰتَهَا فِيٓ أَرۡبَعَةِ أَيَّامٖ سَوَآءٗ لِّلسَّآئِلِينَ

WajaAAala feeha rawasiya min fawqiha wabaraka feeha waqaddara feeha aqwataha fee arbaAAati ayyamin sawaan lilssaileena

O waɗi pelle e dow mayri, O hebbini barki e mayri, O eɓɓi nguureeji mayri ɗin e ndeer balɗe nayi timmuɗe, wonan'de lamndotooɓe ɓeen.

11

ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ وَهِيَ دُخَانٞ فَقَالَ لَهَا وَلِلۡأَرۡضِ ٱئۡتِيَا طَوۡعًا أَوۡ كَرۡهٗا قَالَتَآ أَتَيۡنَا طَآئِعِينَ

Thumma istawa ila alssamai wahiya dukhanun faqala laha walilardi itiya tawAAan aw karhan qalata atayna taiAAeena

Refti o fotondiri ka kammu, fewndo ka ngu curkinnoo, O daalidani ngun kanngu e leydi ndin: "ngrdiree ɗoftaare, maa karheede". Ɗi wi'idi: "Min ngarii ko min ɗoftii ɓe".

12

فَقَضَىٰهُنَّ سَبۡعَ سَمَٰوَاتٖ فِي يَوۡمَيۡنِ وَأَوۡحَىٰ فِي كُلِّ سَمَآءٍ أَمۡرَهَاۚ وَزَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِمَصَٰبِيحَ وَحِفۡظٗاۚ ذَٰلِكَ تَقۡدِيرُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ

Faqadahunna sabAAa samawatin fee yawmayni waawha fee kulli samain amraha wazayyanna alssamaa alddunya bimasabeeha wahifthan thalika taqdeeru alAAazeezi alAAaleemi

O timminiri ɗi kammuuji jeeɗiɗi ndeer balɗe ɗiɗi, O yamiri kala kammu, fiyaaku maggu. Min cuɗiniri kammu aduna ngun, koode e reenirɗum. Ɗum ko eɓɓoore pooluɗo, gannduɗo On.

13

فَإِنۡ أَعۡرَضُواْ فَقُلۡ أَنذَرۡتُكُمۡ صَٰعِقَةٗ مِّثۡلَ صَٰعِقَةِ عَادٖ وَثَمُودَ

Fain aAAradoo fuqul anthartukum saAAiqatan mithla saAAiqati AAadin wathamooda

Si ɓe ɗuurnike, haray wi'u ɓe: "Min nejertinirii on haacaangu, sugu ha'acaango Aadi'en e Samuuda'en.

14

إِذۡ جَآءَتۡهُمُ ٱلرُّسُلُ مِنۢ بَيۡنِ أَيۡدِيهِمۡ وَمِنۡ خَلۡفِهِمۡ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَۖ قَالُواْ لَوۡ شَآءَ رَبُّنَا لَأَنزَلَ مَلَـٰٓئِكَةٗ فَإِنَّا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ

Ith jaathumu alrrusulu min bayni aydeehim wamin khalfihim alla taAAbudoo illa Allaha qaloo law shaa rabbuna laanzala malaikatan fainna bima orsiltum bihi kafiroona

nde Nulaaɓe ɓren ardirannooɓe, ye'eso maɓɓe e ɓaawo maɓɓe, won'de: "Wata on ndewu dey, si wonaa Allah", ɓe mb'i: "Si Joomi amen haajuno, ko Malaa'ika O jippinaynoo. Awa minen, ko min yedduɓe ko nulaɗon mum kon".

15

فَأَمَّا عَادٞ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَقَالُواْ مَنۡ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةًۖ أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَهُمۡ هُوَ أَشَدُّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗۖ وَكَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ

Faamma AAadun faistakbaroo fee alardi bighayri alhaqqi waqaloo man ashaddu minna quwwatan awalam yaraw anna Allaha allathee khalaqahum huwa ashaddu minhum quwwatan wakanoo biayatina yajhadoona

Aadii'en kan, ɓe mawnintini ka hoore leydi, ko aldaa e goonga, ɓe mbi'i: "Hara ko hommbo ɓuri min doole?" E ɓee yiaani, won'de Allah takɗo ɓe On no ɓuri ɓe tiiɗude doole? Ɓe ngoni e yeddugol Aayeeje amen ɗen.

16

فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِيحٗا صَرۡصَرٗا فِيٓ أَيَّامٖ نَّحِسَاتٖ لِّنُذِيقَهُمۡ عَذَابَ ٱلۡخِزۡيِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَخۡزَىٰۖ وَهُمۡ لَا يُنصَرُونَ

Faarsalna AAalayhim reehan sarsaran fee ayyamin nahisatin linutheeqahum AAathaba alkhizyi fee alhayati alddunya walaAAathabu alakhirati akhza wahum la yunsaroona

Min ngurti henndu ɓuuɓundu e maɓɓe e ñalaaɗe hiitaaɗe, fii no Min meeɗinira ɓe lepte koyeera ɗen ka nguurndam aduna. Pellet, ko lepte La'akara ɗen ɓuri won'de koyeera, kadi ɓe faaboytaake.

17

وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيۡنَٰهُمۡ فَٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡعَمَىٰ عَلَى ٱلۡهُدَىٰ فَأَخَذَتۡهُمۡ صَٰعِقَةُ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡهُونِ بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ

Waamma thamoodu fahadaynahum faistahabboo alAAama AAala alhuda faakhathathum saAAiqatu alAAathabi alhooni bima kanoo yaksiboona

Samuuda'en kan, Min ɓannginanno ɓe; kono ɓe suɓii bumɗam ɗam e dow peewal ngal. Dillere lepte hoynooje ɗen nanngiri ɓe, sabu ko ɓe paggitotonoo kon.

18

وَنَجَّيۡنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ

Wanajjayna allatheena amanoo wakanoo yattaqoona

Min ndaɗndi gooŋɗimɓe ɓe woniina hulnooɓe ɓen.

19

وَيَوۡمَ يُحۡشَرُ أَعۡدَآءُ ٱللَّهِ إِلَى ٱلنَّارِ فَهُمۡ يُوزَعُونَ

Wayawma yuhsharu aAAdao Allahi ila alnnari fahum yoozaAAoona

Ñalnde noon ayñɓe Allah ɓeen mooɓiroytee faade ka Yiite... Hara heɓe ñoƴƴindiree.

20

حَتَّىٰٓ إِذَا مَا جَآءُوهَا شَهِدَ عَلَيۡهِمۡ سَمۡعُهُمۡ وَأَبۡصَٰرُهُمۡ وَجُلُودُهُم بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ

Hatta itha ma jaooha shahida AAalayhim samAAuhum waabsaruhum wajulooduhum bima kanoo yaAAmaloona

Haa si ɓe hewtii nge, nannɗe maɓɓe ɗeen, e giiɗe maɓɓe ɗen, e guri ɓalli maɓɓe ɗin seeditoo e dow maɓɓe, kon ko ɓe gollatnoo.

21

وَقَالُواْ لِجُلُودِهِمۡ لِمَ شَهِدتُّمۡ عَلَيۡنَاۖ قَالُوٓاْ أَنطَقَنَا ٱللَّهُ ٱلَّذِيٓ أَنطَقَ كُلَّ شَيۡءٖۚ وَهُوَ خَلَقَكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ

Waqaloo lijuloodihim lima shahidtum AAalayna qaloo antaqana Allahu allathee antaqa kulla shayin wahuwa khalaqakum awwala marratin wailayhi turjaAAoona

Ɓe wi'ana guri maɓɓe ɗen: "Ko fii honlɗum seeditaniɗon e amin?" Ɗe wi'a: "Ko Allah wowlinɗo kala hu'unde On, wowlini men. Ko Kaŋko tagunoo on gila ka laawol aranol, ko ka makko kadi rutteteɗon".

22

وَمَا كُنتُمۡ تَسۡتَتِرُونَ أَن يَشۡهَدَ عَلَيۡكُمۡ سَمۡعُكُمۡ وَلَآ أَبۡصَٰرُكُمۡ وَلَا جُلُودُكُمۡ وَلَٰكِن ظَنَنتُمۡ أَنَّ ٱللَّهَ لَا يَعۡلَمُ كَثِيرٗا مِّمَّا تَعۡمَلُونَ

Wama kuntum tastatiroona an yashhada AAalaykum samAAukum wala absarukum wala juloodukum walakin thanantum anna Allaha la yaAAlamu katheeran mimma taAAmaloona

On ngonaani hiɗon cuuɗora, fii wata nanɗe mon, e giiɗe mon, e guri mon seedito e mon. Kono on cikkuno, won'de Allah anndaa ko ɗuuɗi e ko ngolloton.

23

وَذَٰلِكُمۡ ظَنُّكُمُ ٱلَّذِي ظَنَنتُم بِرَبِّكُمۡ أَرۡدَىٰكُمۡ فَأَصۡبَحۡتُم مِّنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ

Wathalikum thannukumu allathee thanantum birabbikum ardakum faasbahtum mina alkhasireena

Ko ɗuum mooɗon, cikkunoɗon Joomi mon, ɗuum halki on. Waɗtinɗon jeyyaaɓe e pertuɓe ɓeen.

24

فَإِن يَصۡبِرُواْ فَٱلنَّارُ مَثۡوٗى لَّهُمۡۖ وَإِن يَسۡتَعۡتِبُواْ فَمَا هُم مِّنَ ٱلۡمُعۡتَبِينَ

Fain yasbiroo faalnnaru mathwan lahum wain yastaAAtiboo fama hum mina almuAAtabeena

Hay si ɓe muññike, ko Yiite ngen wonata jaaƴorde maɓɓe; si ɓe ɗaɓɓii feleede ngaccitee, ɓe wonaani feleteeɓe accitee.

25

۞وَقَيَّضۡنَا لَهُمۡ قُرَنَآءَ فَزَيَّنُواْ لَهُم مَّا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَحَقَّ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلُ فِيٓ أُمَمٖ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِم مِّنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ خَٰسِرِينَ

Waqayyadna lahum quranaa fazayyanoo lahum ma bayna aydeehim wama khalfahum wahaqqa AAalayhimu alqawlu fee omamin qad khalat min qablihim mina aljinni waalinsi innahum kanoo khasireena

Min ngurtani ɓe wondiiɓe, ɓeen cuɗinani ɓe ko woni ye'eso maɓɓe, e ko woni ɓaawo maɓɓe. Konngol [lepte] ngol jojji e maɓɓe, won'dude e mofte yawtunooɗe ado maɓɓe, immorde e jinna e yimɓe. Pellet, ɓe laatino hayruɓe.

26

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَا تَسۡمَعُواْ لِهَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ وَٱلۡغَوۡاْ فِيهِ لَعَلَّكُمۡ تَغۡلِبُونَ

Waqala allatheena kafaroo la tasmaAAoo lihatha alqurani wailghaw feehi laAAallakum taghliboona

Yedduɓe ɓeen mb'i: "Wota on jentito ndee Alqur'aanaare, sonkee e mayre (tuma nde janngetee) mbelajo'o, on foolay".

27

فَلَنُذِيقَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَذَابٗا شَدِيدٗا وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَسۡوَأَ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ

Falanutheeqanna allatheena kafaroo AAathaban shadeedan walanajziyannahum aswaa allathee kanoo yaAAmaloona

Ma Min meeɗiniroy yedduɓe ɓeen, lepte saɗtuɗe, Min njoɓira ko ɓuri bon'de e ko ɓe ngollatnoo noo kon.

28

ذَٰلِكَ جَزَآءُ أَعۡدَآءِ ٱللَّهِ ٱلنَّارُۖ لَهُمۡ فِيهَا دَارُ ٱلۡخُلۡدِ جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ

Thalika jazao aAAdai Allahi alnnaru lahum feeha daru alkhuldi jazaan bima kanoo biayatina yajhadoona

Ko ɗum woni njoɓdi añɓe Allah ɓeen: Ko Yiite ngen. Ko galle luttugol woodani ɓe ton, njoɓdi kon ko ɓe yeddiraynoo aayeeje amen ɗen.

29

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ رَبَّنَآ أَرِنَا ٱلَّذَيۡنِ أَضَلَّانَا مِنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ نَجۡعَلۡهُمَا تَحۡتَ أَقۡدَامِنَا لِيَكُونَا مِنَ ٱلۡأَسۡفَلِينَ

Waqala allatheena kafaroo rabbana arina allathayni adallana mina aljinni waalinsi najAAalhuma tahta aqdamina liyakoona mina alasfaleena

Yedduɓe ɓen mbi'a: "Joomi amen, hollii min majjinnooɓe min ɓeen ka jinna e ka yimɓe, min yaaɓa ɓe min fuga, haa ɓe wona e ɓurɓe joltude ɓen".

30

إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسۡتَقَٰمُواْ تَتَنَزَّلُ عَلَيۡهِمُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ أَلَّا تَخَافُواْ وَلَا تَحۡزَنُواْ وَأَبۡشِرُواْ بِٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ

Inna allatheena qaloo rabbuna Allahu thumma istaqamoo tatanazzalu AAalayhimu almalaikatu alla takhafoo wala tahzanoo waabshiroo bialjannati allatee kuntum tooAAadoona

Pellet, wi'uɓe ɓeen : "Joomi amen ko Allah", refti ɓe tabiti; Malaa'ika'en hino jippoo e maɓɓe (wiide): "Wota on hulu, wota on suno; wewliree Aljanna, on mo wonanoɗon fodeede.

31

نَحۡنُ أَوۡلِيَآؤُكُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۖ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَشۡتَهِيٓ أَنفُسُكُمۡ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ

Nahnu awliyaokum fee alhayati alddunya wafee alakhirati walakum feeha ma tashtahee anfusukum walakum feeha ma taddaAAoona

Ko minen ngoni ni wallooɓe on ɓeen ka nguurndam aduna e ka La'akara. Hino woodani on ton, kala ko woŋkiiji mon wooɗetee, hino woodani ton, kala ko noddoton,

32

نُزُلٗا مِّنۡ غَفُورٖ رَّحِيمٖ

Nuzulan min ghafoorin raheemin

ko maraari, immorde e kaforoore, Hinnotooɗo".

33

وَمَنۡ أَحۡسَنُ قَوۡلٗا مِّمَّن دَعَآ إِلَى ٱللَّهِ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ

Waman ahsanu qawlan mimman daAAa ila Allahi waAAamila salihan waqala innanee mina almuslimeena

Hara ko hommbo ɓuri moƴƴude konngol, wano on nodduɗo e fii Allah, o golli moƴƴere, o wi'i: "miin, ko e juulɓe ɓen mi njiyaa?".

34

وَلَا تَسۡتَوِي ٱلۡحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُۚ ٱدۡفَعۡ بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِي بَيۡنَكَ وَبَيۡنَهُۥ عَدَٰوَةٞ كَأَنَّهُۥ وَلِيٌّ حَمِيمٞ

Wala tastawee alhasanatu wala alssayyiatu idfaAA biallatee hiya ahsanu faitha allathee baynaka wabaynahu AAadawatun kaannahu waliyyun hameemun

Moƴƴere ndeen fotataa e bone on. Duñir (golle bonɗe ɗen) kon ko ɓuri moƴƴude; e jaka yoo, on mo ngayngu woni hakkunde maa e mum, himo wa'ita wa giɗo saɗtuɗo giggol.

35

وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٖ

Wama yulaqqaha illa allatheena sabaroo wama yulaqqaha illa thoo haththin AAatheemin

Kono hawrataa e ɗuum, si wonaa muññiiɓe ɓen; hawrataa e ɗuum, si wonaa jom geɗal mawnungal.

36

وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ نَزۡغٞ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ

Waimma yanzaghannaka mina alshshaytani nazghun faistaAAith biAllahi innahu huwa alssameeAAu alAAaleemu

Si sowinsinoore arii heɓude ma immorde e seytaane, moolor Allah. Kaŋko ko O Nanoowo, gannduɗo.

37

وَمِنۡ ءَايَٰتِهِ ٱلَّيۡلُ وَٱلنَّهَارُ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُۚ لَا تَسۡجُدُواْ لِلشَّمۡسِ وَلَا لِلۡقَمَرِ وَٱسۡجُدُواْۤ لِلَّهِۤ ٱلَّذِي خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ

Wamin ayatihi allaylu waalnnaharu waalshshamsu waalqamaru la tasjudoo lilshshamsi wala lilqamari waosjudoo lillahi alathee khalaqahunna in kuntum iyyahu taAAbudoona

Hino jiyaa e Ma'andeeji makko ɗin, jemma on e ñalawma on, e na'ange ngen e lewru ndun. Wota on cujjan na'ange ngen wonaa kadi lewru ndun. Cujjanee Allah, takɗo ɗi On, si wonii ko Kaŋko ndewoton.

38

فَإِنِ ٱسۡتَكۡبَرُواْ فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمۡ لَا يَسۡـَٔمُونَ۩

Faini istakbaroo faallatheena AAinda rabbika yusabbihoona lahu biallayli waalnnahari wahum la yasamoona

Si ɓe townitike, ɓeen wonɓe ka Joomi maa kan, hiɓe cubbunhinorana mo jemma e ñalawma, hara ɓe haaɓataa.

39

وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنَّكَ تَرَى ٱلۡأَرۡضَ خَٰشِعَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡۚ إِنَّ ٱلَّذِيٓ أَحۡيَاهَا لَمُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰٓۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ

Wamin ayatihi annaka tara alarda khashiAAatan faitha anzalna AAalayha almaa ihtazzat warabat inna allathee ahyaha lamuhyee almawta innahu AAala kulli shayin qadeerun

Hino jeyaa e Ma'andeeji makko ɗin, tawde a nji'ay leydi ndin no yoori. Si wonii Min njippinii ndiyam toɓo e mayri, ndi dilla ndi fontoo. Awa nguurnituɗo ndi on, pellet, ko wuurnitoowo maayɓe ɓen, tawde pellet, ko O kattanɗo haka hu'unde.

40

إِنَّ ٱلَّذِينَ يُلۡحِدُونَ فِيٓ ءَايَٰتِنَا لَا يَخۡفَوۡنَ عَلَيۡنَآۗ أَفَمَن يُلۡقَىٰ فِي ٱلنَّارِ خَيۡرٌ أَم مَّن يَأۡتِيٓ ءَامِنٗا يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ ٱعۡمَلُواْ مَا شِئۡتُمۡ إِنَّهُۥ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٌ

Inna allatheena yulhidoona fee ayatina la yakhfawna AAalayna afaman yulqa fee alnnari khayrun am man yatee aminan yawma alqiyamati iAAmaloo ma shitum innahu bima taAAmaloona baseerun

Pellet, ooñotooɓe ɓeen e aayeeje Amen ɗeen, ɓe vuuɗotaako Min. E ko feroyteeɗo on ka Yiite ɓuri moƴƴude kaa ko aroyoowo on Ñalnde Darngal hino hoolii? NGollee ko paalaɗon, ko pellet, Homo reeni ko ngolloton kon.

41

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِٱلذِّكۡرِ لَمَّا جَآءَهُمۡۖ وَإِنَّهُۥ لَكِتَٰبٌ عَزِيزٞ

Inna allatheena kafaroo bialththikri lamma jaahum wainnahu lakitabun AAazeezun

Yedduɓe ɓeen Alqur'aana tuma nde arnoo e maɓɓe, pellet noon, ko nde deftere teddunde [foolnde];

42

لَّا يَأۡتِيهِ ٱلۡبَٰطِلُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَلَا مِنۡ خَلۡفِهِۦۖ تَنزِيلٞ مِّنۡ حَكِيمٍ حَمِيدٖ

La yateehi albatilu min bayni yadayhi wala min khalfihi tanzeelun min hakeemin hameedin

mehre iwrantaa nde ye'eso mayre, wonaa ɓaawo mayre. Ko jipporiinde immorde ka Ñeeño, jettiniiɗo On.

43

مَّا يُقَالُ لَكَ إِلَّا مَا قَدۡ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِن قَبۡلِكَۚ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغۡفِرَةٖ وَذُو عِقَابٍ أَلِيمٖ

Ma yuqalu laka illa ma qad qeela lilrrusuli min qablika inna rabbaka lathoo maghfiratin wathoo AAiqabin aleemin

A wi'aaka si wonaa ko Nulaaɓe adinooɓe ma ɓen mbi'anoo. Pellet, Joomi maa, ko O Jom yaafuyee, e Jom lepte mu'usuuɗe.

44

وَلَوۡ جَعَلۡنَٰهُ قُرۡءَانًا أَعۡجَمِيّٗا لَّقَالُواْ لَوۡلَا فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥٓۖ ءَا۬عۡجَمِيّٞ وَعَرَبِيّٞۗ قُلۡ هُوَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ هُدٗى وَشِفَآءٞۚ وَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ فِيٓ ءَاذَانِهِمۡ وَقۡرٞ وَهُوَ عَلَيۡهِمۡ عَمًىۚ أُوْلَـٰٓئِكَ يُنَادَوۡنَ مِن مَّكَانِۭ بَعِيدٖ

Walaw jaAAalnahu quranan aAAjamiyyan laqaloo lawla fussilat ayatuhu aaAAjamiyyun waAAarabiyyun qul huwa lillatheena amanoo hudan washifaon waallatheena la yuminoona fee athanihim waqrun wahuwa AAalayhim AAaman olaika yunadawna min makanin baAAeedin

Si Min mbaɗuno nde janngeteende e haala ajami, ɓe wi'atno: "Ko haɗno aayeeje mayre ɗen fensitee? E nde wonat e haala ajami, [Nulaaɗo] on wona aarabuujo?" Maaku: "Kayre wonan'de gooŋɗinɓe ɓen, ko nde peewal e cellal". Ɓe ngooŋɗinaa ɓen kan, noto hino e noppi maɓɓe ɗin, kayre ko nde niɓe e dow maɓɓe; ɓen hino noddiree e nokku woɗɗuɗo.

45

وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ فَٱخۡتُلِفَ فِيهِۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡۚ وَإِنَّهُمۡ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُ مُرِيبٖ

Walaqad atayna moosa alkitaba faikhtulifa feehi walawla kalimatun sabaqat min rabbika laqudiya baynahum wainnahum lafee shakkin minhu mureebin

Gooŋɗii Min ngokkii Muusaa Deftere ndeen, nde luutondira e mayre. Si wonaano Konngol ardinoongol immorde ka Joomi maa, hakkunde maɓɓe ñaaweteno. Kamɓe kan, pellet, hiɓe e sikke sikkitiiɗo nde.

46

مَّنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَنۡ أَسَآءَ فَعَلَيۡهَاۗ وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّـٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ

Man AAamila salihan falinafsihi waman asaa faAAalayha wama rabbuka bithallamin lilAAabeedi

Kala golluɗo ko moƴƴi, ko fii hoore-makko; kala kadi bonnuɗo, yantat e makko. Joomi maa ciforaani won'de, tooñoowo jiyaaɓe ɓen.

47

۞إِلَيۡهِ يُرَدُّ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِۚ وَمَا تَخۡرُجُ مِن ثَمَرَٰتٖ مِّنۡ أَكۡمَامِهَا وَمَا تَحۡمِلُ مِنۡ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلۡمِهِۦۚ وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ أَيۡنَ شُرَكَآءِي قَالُوٓاْ ءَاذَنَّـٰكَ مَامِنَّا مِن شَهِيدٖ

Ilayhi yuraddu AAilmu alssaAAati wama takhruju min thamaratin min akmamiha wama tahmilu min ontha wala tadaAAu illa biAAilmihi wayawma yunadeehim ayna shurakaee qaloo athannaka ma minna min shaheedin

Ko ka makko woni ko ganndal Darngal nduttetee. Dimɗe yaltataa e coomɗi mum, deyel (woo) saawataa,ngel jibintaa si wanaa e ganndal makko.Ñande O noddiroyta ɓe:"Ko honto woni kafidaaɗi am ɗin?", ɓe mbi'a:"Min nganndinii Ma, alah e amen seedotooɗo [ɗum]"

48

وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَدۡعُونَ مِن قَبۡلُۖ وَظَنُّواْ مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٖ

Wadalla AAanhum ma kanoo yadAAoona min qablu wathannoo ma lahum min maheesin

Ɓe majjira e ko ko ɓe ndewatnoo ko adii; ɓe yananee won'de daɗirgal alanaa ɓe.

49

لَّا يَسۡـَٔمُ ٱلۡإِنسَٰنُ مِن دُعَآءِ ٱلۡخَيۡرِ وَإِن مَّسَّهُ ٱلشَّرُّ فَيَـُٔوسٞ قَنُوطٞ

La yasamu alinsanu min duAAai alkhayri wain massahu alshsharru fayaoosun qanootun

Neɗɗaŋke on kaaɓataa toragol moƴƴere. Si bone memii mo, ko o taƴotooɗo, jonndiniiɗo.

50

وَلَئِنۡ أَذَقۡنَٰهُ رَحۡمَةٗ مِّنَّا مِنۢ بَعۡدِ ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُ لَيَقُولَنَّ هَٰذَا لِي وَمَآ أَظُنُّ ٱلسَّاعَةَ قَآئِمَةٗ وَلَئِن رُّجِعۡتُ إِلَىٰ رَبِّيٓ إِنَّ لِي عِندَهُۥ لَلۡحُسۡنَىٰۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِمَا عَمِلُواْ وَلَنُذِيقَنَّهُم مِّنۡ عَذَابٍ غَلِيظٖ

Walain athaqnahu rahmatan minna min baAAdi darraa massathu layaqoolanna hatha lee wama athunnu alssaAAata qaimatan walain rujiAAtu ila rabbee inna lee AAindahu lalhusna falanunabbianna allatheena kafaroo bima AAamiloo walanutheeqannahum min AAathabin ghaleethin

Si Min meeɗinir mo moƴƴere immorde ka Amen, ɓaawo nde lorra memi mo, ko pellet o wi'ay: "Ɗuum ɗoo ko min ! Mi pellitaani si Darnga daroto. Si mi nduttaama ka Joomi am, ko pellet, moƴƴere hino woodani lam ka makko". Ma Min kumpitu yedduɓe ɓeen, fii ko ɓe huuwi kon, ko ma Min meeɗinoy ɓe lepte saɗtuɗe.

51

وَإِذَآ أَنۡعَمۡنَا عَلَى ٱلۡإِنسَٰنِ أَعۡرَضَ وَنَـَٔا بِجَانِبِهِۦ وَإِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ فَذُو دُعَآءٍ عَرِيضٖ

Waitha anAAamna AAala alinsani aAArada wanaa bijanibihi waitha massahu alshsharru fathoo duAAain AAareedin

Si Min neeminii e neɗɗaŋke on, o ɗuurnoo o toowna balaaje makko; si bone non heɓii mo, o wona jom toraare jaaynde.

52

قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن كَانَ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ ثُمَّ كَفَرۡتُم بِهِۦ مَنۡ أَضَلُّ مِمَّنۡ هُوَ فِي شِقَاقِۭ بَعِيدٖ

Qul araaytum in kana min AAindi Allahi thumma kafartum bihi man adallu mimman huwa fee shiqaqin baAAeedin

Maaku: "Yeetee kam, si wonii le ko ka Allah nde iwri, refti njedduɗon nde; haray ko hommbo ɓuri majjude on gonɗo e lurral woɗɗungal?"

53

سَنُرِيهِمۡ ءَايَٰتِنَا فِي ٱلۡأٓفَاقِ وَفِيٓ أَنفُسِهِمۡ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّۗ أَوَلَمۡ يَكۡفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ

Sanureehim ayatina fee alafaqi wafee anfusihim hatta yatabayyana lahum annahu alhaqqu awalam yakfi birabbika annahu AAala kulli shayin shaheedun

Aray Min kolla ɓe Ma'andeeji Amen ɗin ka tatteeji e maɓɓe tigi, haa ɓanngana ɓe won'de ko nde goonga. E yonaani won'de Joomi maa, ko O ceediiɗo kala hu'unde?

54

أَلَآ إِنَّهُمۡ فِي مِرۡيَةٖ مِّن لِّقَآءِ رَبِّهِمۡۗ أَلَآ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَيۡءٖ مُّحِيطُۢ

Ala innahum fee miryatin min liqai rabbihim ala innahu bikulli shayin muheetun

Ganndee heɓe e cikke fii hawroygol e Joomi maɓɓe. Ganndee non, ko O huɓindiiɗo kala hu'unde.